Dumek jałowcowy – inwazyjny chrząszcz powodujący coraz większe szkody w zieleni miejskiej

 Gatunki inwazyjne to organizmy nierodzime dla danego obszaru, które mogą powodować szkody w środowisku, gospodarce lub negatywnie wpływać na zdrowie ludzi. Kilka lat temu w Polsce stwierdzono pojawienie się jednego z nich – ciepłolubnego, pięknie ubarwionego chrząszcza z rodziny bogatkowatych (Buprestidae) — dumka jałowcowego (Lamprodila festiva). Larwy tego gatunku rozwijają się pod korą krzewów i drzew z rodziny cyprysowatych (Cupressaceae): żywotników, cyprysików oraz jałowców. Zasiedlenie rośliny zwykle kończy się szybkim jej zamarciem. Owad ten pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego skąd zaczął się rozprzestrzeniać w kierunku północnym, a od 2019 roku znany jest też z Polski.

     Owady dorosłe długości 6-10 mm, są barwy zielonozłotej o metalicznym połysku a na wierzchu ciała obecne są ciemnofioletowe plamy o zmiennym kształcie. Aktywne są one w okresie letnim. W tym czasie można je zaobserwować na roślinach żywicielskich. Stadium szkodliwym są larwy, które żerując pod korą (początkowo w kambium, a następnie w bielu) powodują zaburzenia transportu wody i asymilatów, a w konsekwencji do obumierania rośliny. Larwy są wydłużone, spłaszczone grzbietowo-brzusznie i mają charakterystycznie poszerzony przedni fragment ciała. W początkowej fazie żerowania nie są widoczne wyraźne symptomy zasiedlenia. W późniejszym stadium zasiedlenia pojawiają się bardziej charakterystyczne symptomy, takie jak żółknięcie i zamieranie pędów i gałęzi a następnie całych roślin. Na korze mogą pojawiać się spękania i wysięki żywiczne. Owady dorosłe opuszczają drewno wygryzając charakterystyczne, soczewkowate otwory wylotowe. Szkodnik preferuje tuje, cyprysiki i jałowce rosnące w dobrze nasłonecznionych miejscach oraz takie, które mają odsłonięte pnie (mniej podatne są gęste żywopłoty). Częściej zasiedlane są także rośliny już osłabione: rosnące na ubogich glebach, na terenach miejskich oraz w parkach, ogrodach i na cmentarzach, jednak owad ten może zasiedlać też rośliny bez wyraźnych objawów osłabienia.

      Gatunek ten obecnie w kraju powoduje szkody głównie lokalnie, jednak w związku ze zmianami klimatycznymi istnieje ryzyko, że stanie się groźnym i powszechnym szkodnikiem zieleni miejskiej i nasadzeń ogrodowych. Dumek jałowcowy stanowi też potencjalne zagrożenie dla jałowców rosnących na stanowiskach naturalnych np. w lasach.

       Obecnie nie istnieją skuteczne, dopuszczone do użycia środki chemiczne do zwalczania tego szkodnika. Najbardziej efektywną metodą ograniczania jego występowania jest wczesne wykrywanie objawów żerowania oraz usuwanie porażonych roślin. Działania te wymagają współpracy administracji publicznej, służb ochrony roślin oraz ogrodników.

Więcej informacji oraz szczegółową charakterystykę szkodnika można znaleźć pod linkami:

https://www.gov.pl/web/piorin/dumek-jalowcowy

https://www.inhort.pl/wp-content/uploads/2026/01/6.4_ulotka_dumek_jalowcowy.pdf