Jesień to początek wzrostu rzepaku, a młode rośliny są szczególnie wrażliwe na różne czynniki biotyczne i abiotyczne. Jednym z poważnych zagrożeń może być żerowanie licznej grupy szkodników (ok. 30 gatunków), do której zaliczamy mszyce. Mając na uwadze, że dotychczasowe warunki pogodowe (dość wysoka temperatura i niezbyt intensywne opady) sprzyjały rozwojowi mszyc, bardzo ważny jest monitoring upraw i sprawdzanie obecności tych owadów.

Uprawa słonecznika zwyczajnego nie wydaje się wymagająca, jeśli chodzi o ochronę tej rośliny przed szkodnikami. Jednak również tę roślinę uprawną zasiedlają różne grupy owadów, w tym fitofagi mogące mieć wpływ na ogólną kondycję zdrowotną, transfer patogenów roślinnych oraz sam plon. 

 Do najpospolitszych owadów żerujących na słoneczniku należą piewiki. Spośród około 600 gatunków piewików występujących w Polsce, regularnie i licznie pojawia się na nim jedynie kilka. Należą do nich skoczek czarnoplamek (Eupteryx atropunctata) oraz skoczek ziemniaczak (Hebata pteridis, dawniej zaliczany do rodzaju Empoasca). Zarówno owady dorosłe, jak i nimfy tych gatunków wysysają soki roślinne z poszczególnych komórek liści. W miejsce wyssanego soku dostaje się powietrze, a efektem żerowania są liczne, białe plamki, dość często o gwieździstym kształcie. Owady te są najliczniejsze pod koniec wegetacji słonecznika, kiedy rośliny są jeszcze zielone. Wówczas można spotkać mieszane populacje obu gatunków. Zarówno osobniki dorosłe, jak i różne stadia larwalne, nazywane nimfami, przebywają głównie na spodniej stronie liści. Na jednym liściu może żerować nawet kilkadziesiąt skoczków. Mają one niewielkie rozmiary ciała i są bardzo płochliwe. Po dostrzeżeniu obserwatora często odskakują, a osobniki dorosłe potrafią również aktywnie latać.

W dniu 5.10.2026 na poletkach doświadczalnych sałaty w uprawie pod osłonami (tunel foliowy Instytutu Ogrodnictwa-PIB) stwierdzono pierwsze objawy mączniaka rzekomego.

W uprawie rzepaku ozimego odnotowano obecność mszycy brzoskwiniowo-ziemniaczanej. Mszyce zagrażają plantacjom rzepaku ozimego na dwa sposoby bezpośrednio i pośrednio. Szkodliwość bezpośrednia mszyc wynika z wysysania soków i niszczenia tkanki roślinnej, co może prowadzić do zakłócenia fizjologii rośliny, przebarwień, skręcania lub zamierania poszczególnych jej części oraz zmniejszenia powierzchni asymilacyjnej. Silnie skolonizowane liście są zdeformowane, a ich wzrost silnie zredukowany. Z kolei szkodliwość pośrednia polega na przenoszeniu przez mszyce wirusów, w tym wirusa żółtaczki rzepy (TuYV).

W województwie wielkopolskim, na terenie powiatu grodziskiego, pod koniec września 2026 roku, rozpoczęły się już zbiory soi. Soja w Polsce nabiera coraz większego znaczenia. W roku 2026, wg danych ARMIR, jej powierzchnie przekroczyła 100 000 ha. W latach 90. XX wieku areał uprawy soi w Polsce był marginalny i wynosił od kilkunastu do kilkudziesięciu hektarów, do 2012 roku łączny areał soi w całej Polsce szacowano na zaledwie 200–300 hektarów, od ostatnich dwóch, trzech lat jej areał systematycznie wzrasta. Innymi słowy, z rośliny typowo niszowej, soja staję się coraz bardziej popularna. 

Instytut Ogrodnictwa-PIB prowadzi monitoring skośnika pomidorowego na pomidorze uprawianym w szklarniach i gruncie w okolicach Kalisza/Pleszewa. Pułapki w szklarniach zostały rozwieszone 20 kwietnia 2026 roku bezpośrednio w uprawie oraz poza nią, w niedalekim sąsiedztwie obiektów szklarniowych. W przypadku upraw gruntowych pułapki zostały zawieszone w wybranych kwaterach 9 lipca 2026 roku. 

Jak skutecznie chronić plantacje kukurydzy przed chorobami i szkodnikami?

Zapraszamy na bezpłatne webinarium organizowane przez Instytut Ochrony Roślin – PIB, które odbędzie się 6 października 2026 r.

Praktyczna wiedza dla producentów i doradców

Kulczanka buraczanka (Lixus subtilis) to chrząszcz należący do rodziny ryjkowcowatych (Coleoptera: Curculionidae). Jest gatunkiem występującym m.in. na uprawach rolniczych, w szczególności na plantacjach buraka cukrowego. Jego zasięg występowania obejmuje Europę Środkową i Wschodnią, Kaukaz i niemal całą umiarkowaną strefę Azji, od Azji Mniejszej po daleki wschód Rosji i Chiny. Osobniki dorosłe obserwuje się od marca do września. Gatunek występuje nie tylko na plantacjach buraka cukrowego, ale również na otwartych, silnie nasłonecznionych terenach ruderalnych, gdzie może zasiedlać różne gatunki roślin, w tym innych przedstawicieli rodziny komosowatych.

Po zakończeniu zbiorów liści tytoniu należy odpowiednio przygotować pole do okresu jesienno-zimowego. Prawidłowe wykonanie zabiegów agrotechnicznych ogranicza możliwość przetrwania patogenów i szkodników oraz poprawia warunki prowadzenia uprawy w kolejnym sezonie.

Na brachychitonie klonolistnym (Brachychiton acerifolius) uprawianym w szklarni stwierdzono obecność przędziorków (Tetranychidae), w tym osobników żerujących na powierzchni liści. Obecność szkodnika wskazuje na możliwość jego dalszego rozwoju w warunkach szklarniowych. Przędziorki są drobnymi roztoczami, które najczęściej bytują na spodniej stronie liści