Choroby kory i drewna to problem dotyczący większości sadów jabłoniowych i gruszowych w Polsce.

Rak drzew owocowych (Neonectria ditissima)

Sprawca choroby jest polifagiem porażającym jabłonie i grusze oraz wiele gatunków drzew i krzewów leśnych i parkowych. Choroba ta może powodować znaczne szkody w sadach, prowadząc do zmniejszenia plonów oraz zamierania gałęzi lub całych drzew. Objawy mogą pojawić się na zdrewniałych częściach drzew, takich jak pnie, konary i gałęzie. Choroba może wystąpić także na owocach.

Tarcznik niszczyciel (Diaspidiotus perniciosus = Comstockaspis perniciosa) to gatunek polifagiczny zasiedlający wiele różnych gatunków roślin uprawnych i dziko rosnących. W Polsce jest groźnym szkodnikiem m.in. jabłoni, porzeczki, śliwy, czereśni. Zasięg występowania szkodnika w Polsce wyraźnie wzrasta. Jest to spowodowane m.in. rosnącym obrotem materiałem rozmnożeniowym, ociepleniem klimatu oraz małym asortymentem środków ochrony roślin przeznaczonych do zwalczania tarcznika.

Z uwagi na duże znaczenie gospodarcze szkodnika zostały podjęte badania mające na celu monitorowanie zagrożeń wybranych upraw sadowniczych ze strony tarcznika oraz wyznaczenie optymalnych terminów zwalczania.

W 2025 r. jednym z istotnych zagrożeń dla pszczół w Polsce, oprócz chorób wirusowych, bakteryjnych oraz warrozy, była ekspozycja na środki ochrony roślin (ŚOR). Choć przypadki ostrych zatruć zdarzały się rzadziej niż w przeszłości, znaczenie miały efekty subletalne i długotrwałe narażenie na ŚOR, które osłabiają kondycję całych rodzin pszczelich.

Mączniak prawdziwy (Erysiphe sp.) charakteryzuje się wystąpieniem na różnych częściach rośliny, białego, mączystego nalotu. Początkowo nalot jest niewielki i łatwy do usunięcia. Następnie szybko się rozprzestrzenia, gęsto pokrywając zaatakowany fragment oraz kolejne części rośliny. Nalot jest bardzo charakterystyczny, wygląda jak gdyby ktoś grubo posypał liść lub łodygę mąką. Zaatakowane liście zaczynają od spodu brunatnieć i zwijać się, a następnie opadają. Łodygi w miejscu nalotu zamierają.

Żółknięcie liści oregano często oznacza coś więcej niż tylko problem z podlewaniem — szkodniki są częstymi przyczynami, które łatwo przeoczy. Przędziorki to owady często występujące w uprawie oregano. Są to szkodniki, które wysysają soki z liści oregano, często gromadząc się na ich spodniej stronie, gdzie na pierwszy rzut oka można je przeoczyć. Charakterystyczne objawy to małe, przebarwione plamki, lepkie pozostałości (spadź) lub delikatna pajęczyna. Bardzo ważne aby przy ocenie objawów odwrócić liście rośliny spodnią stronę. 

W niektórych magazynach nasion konopi odnotowano występowanie szkodnika magazynowego – Rozkruszka mącznego.

Rozkruszki mączne są blade, perłowe lub szarobiałe, a ich odnóża są bladożółte Każda noga ma na końcu jeden pazur. Jak wszystkie roztocza, są gładkie i bezskrzydłe. Pierwsze stadium larwalne ma tylko sześć nóg. Jednak kiedy linieją w stadium nimf, mają osiem odnóży. Jaja roztoczy są owalne, gładkie, białe i mają długość 0,12 mm.

Zaobserwowano w dwóch stanowiskach żółknięcie i więdnięcie liści bazylii w uprawach szklarniowych.

Badanie fitopatologiczne nie wykazało występowania porażenia patogeniami biologicznymi.

Zbiór korzeni i kłącza kozłka zbiera się najczęściej późną jesienią pierwszego lub drugiego roku uprawy. Korzeń wykopuje się, gdy roślina przekwitnie a pędy zbrunatnieją i zaschną. Zazwyczaj ma to miejsce na przełomie października i listopada. 

Syndrom Niskiej Zawartości Cukru (SBR, Syndrome Basses Richesses) oraz Choroba Gumowatego Korzenia (RTD, Rubbery Taproot Disease) stanowią rosnące wyzwanie dla plantatorów buraka cukrowego w Europie Środkowej. SBR jest wywoływany głównie przez bakterię Candidatus Arsenophonus phytopathogenicus (Proteobacteria), z towarzyszącą fitoplazmą Candidatus Phytoplasma solani (fitoplazma stolbur). Choroba RTD jest spowodowana wyłącznie przez fitoplazmę Ca. Phytoplasma solani (16SrXII-A).

W sezonie 2025 na plantacjach soi w kilku województwach – wielkopolskim, zachodniopomorskim, warmińsko mazurskim, kujawsko pomorskim i dolnośląskim – potwierdzono obecność bakterii z rodzaju Pantoea, ze szczególnym uwzględnieniem Pantoea agglomerans oraz Pantoea ananatis. Są to oportunistyczne patogeny roślin, które w sprzyjających warunkach mogą wywoływać choroby prowadzące do znacznych strat w plonach oraz obniżenia jakości roślin.

    Pantoea agglomerans została niedawno zidentyfikowana jako coraz bardziej istotny patogen soi w Polsce. W 2025 roku wyizolowano ją zarówno z części nadziemnych roślin, jak i z nasion. Infekcje objawiają się nieregularnymi, ciemnymi plamami na liściach i łodygach, często z żółtopigmentowymi otoczkami. Choroba osłabia kondycję roślin i negatywnie wpływa na wielkość plonów. Podobne symptomy odnotowano w roku 2024 na terenie Ukrainy, gdzie choroba ta miała charakter epidemiczny co znacznie obniżyło plony.

Na plantacjach borówki wysokiej, maliny i truskawki zlokalizowanych w województwie łódzkim, mazowieckim, małopolskim, lubelskim i wielkopolskim od początku lipca prowadzony jest monitoring pojawu muszki plamoskrzydłej (Drosophila suzukii). Do monitoringu szkodnika zastosowano pułapki z atraktantem zapachowym Drosinal. W zależności od lokalizacji plantacji lustracja pułapek prowadzona jest od 2 do 4 razu w miesiącu. Odłowione z pułapek owady są przywożone do Zakładu Ochrony Roślin, Pracowni Entomologii IO-PIB i pod binokularem określana jest ich ilość oraz przynależność gatunkowa.

Na dwóch plantacjach wiesiołka dwuletniego zaobserwowano występowanie plamistości liści, które spowodowane były porażeniem grzybem Septoria sp.

Na plantacji szałwii lekarskiej w woj. wielkopolskim zaobserwowano objawy fuzaryjnego więdnięcia. Liście szałwii porażone gatunkami grzybów z rodzaju Fusarium, więdną, a następnie brązowieją i opadają. Porażone rośliny nie budują kwiatostanów.

Z kilku lokalizacji w Polsce dostarczono próby roślin miety z upraw in-door, na których występowało porażenie miety grzybem Puccinia menthae powodującym rdzę mięty.

Jeżówka purpurowa jest gatunkiem, który kwitnie nawet do listopada. Na kilku plantacjach jeżówki zaobserwowano objawy plamistości liści. Plamy na liściach spowodowane były przez grzyby z rodzajów Alternaria, Botrytis i Ulocladium. 

Liście babki lancetowatej mogą być zbierane nawet do listopada (przy łagodnych warunkach pogodowych).

Każdy kolejny zbiór wiąże się z możliwością przenoszenia patogenów oraz osłabienia roślin i wstąpienia chorób grzybowych. Na plantacji babki lancetowatej w woj. lubelskim, zaobserwowano objawy mączniaka prawdziwego (Erysiphe sp.)

Po przeprowadzeniu obserwacji polowych, na rzepaku ozimym zaobserwowano na starszych liściach i liścieniach mączniak rzekomy w nasileniu ok. 10 – 15%. Na starszych liściach występuje sucha zgnilizna kapustnych obserwowana na około 5% roślin, jednak w małym, śladowym nasileniu. Na plamach obserwowane są także owocniki patogena – piknidia. 

Na plantacjach melisy lekarskiej, niezebranych w połowie października, zaobserwowano objawy poraŻenia grzybem Peronospora. Objawy występowanie mączniaka rzekomego przypominają choroby plamistości, gdyż można zaobserwować żółknięcie liści. 

Na plantacji bylicy (Artemisia vulgaris), zaobserwowano występowanie porażenie patogenem Alternaria alternata. Występowanie porażenia na liściach tej rośliny zielarskiej dyskwalifikuje wykorzystanie liści jako surowca zielarskiego.

W woj. zachodniopomorskim, na plantacji lawendy - odmiany ciepłolubnej, zaobserwowano, po wystąpieniu dwóch nocy z temperaturą ponizej 5 oC, objawy braku odporności na niskie temperatury (mrozoodporności – mimo, iż nie wystąpiły ujemne temperatury).

Na dwóch plantacjach rumianku (w woj. wielkopolskim i w woj. mazowieckim) zaobserwowano występowanie porażenia siewek spowodowanych fuzaryjnym więdnięciem. Rośliny posiano na początku września. Prawdopodobnie wysiano porażony materiał siewny.

Na plantacji konopi włóknistych w woj. podkarpackim stwierdzono występowanie szarej pleśni łodygi konopi.

Na plantacjach kozłka lekarskiego w woj. i dolnośląskim zaobserwowano występowanie mszycy trzmielinowo-burakowej. Pojawienie się późnego pokolenia samic (partenokarpicznych), spowodowane było założeniem plantacji blisko pól buraka – żywiciela pierwotnego tych szkodników, co nie jest zalecane

Niezebrane rośliny melisy lekarskiej (plantacje na nasiona), zostały porażone przez Sepotoria melisae, patogen grzybowy powodujący plamistość melisy. Występowanie porażenia zaobserwowano w woj. warmińsko-mazurskim.

Jesienny okres bezpośrednio po zbiorach, to bardzo dobry moment, aby przed zimą zadbać o stan fitosanitarny sadu. Ważne jest aby w tym czasie wykonać lustrację drzew pod kątem obecności nekroz na pniach, konarach i gałęziach. Lustracje przeprowadzone 13.10.2025 zarówno w młodych, jak i w starszych sadach jabłoniowych, wykazały obecność występowania licznych zmian chorobowych powodowanych głównie przez raka drzew owocowych Neonectria ditissima. 

 Sezon wegetacyjny kukurydzy 2025 na wielu plantacjach w kraju upływa pod znakiem bardzo zróżnicowanej szkodliwości omacnicy prosowianki, która bez dwóch zdań jest szkodnikiem nr 1 mijającego sezonu uprawowego.

    Obserwacje monitoringowe IOR-PIB prowadzone w różnych regionach Polski na kukurydzy zwyczajnej/pastewnej (roślina rolnicza) informują o tym, że procent roślin uszkodzonych przez gąsienice na wizytowanych plantacjach wynosił od około 10 do 85%. Lokalnie mógł być oczywiście niższy bądź wyższy, co należy brać pod uwagę w warunkach dużego zróżnicowania czynników, które wpływają na szkodnika. Największa szkodliwość notowana była na południu oraz w środkowej części kraju, ale już choćby w okolicach Olsztyna, Elbląga, czy też Malborka lokalnie spotykano uszkadzanie do 35% roślin i to pomimo pogody, która szkodnikowi akurat na północy kraju nie sprzyjała. Uszkodzonych kolb zanotowano na odwiedzanych plantacjach w granicach od 8 do 42%, przy czym średni ubytek ziarna w kolbie na skutek ich zjedzenia przez gąsienice wynosił w granicach od około 5 do 20% (średnio około 10%). Szczególnie widocznym objawem obecności omacnicy prosowianki były złomy łodyg. Zdarzały się takie plantacje na których ponad 40% z nich było złamana powyżej kolby. Na szczęście łodyg złamanych poniżej kolby było mniej – IOR-PIB w swoich obserwacjach nie stwierdzał więcej niż 15%, ale jak już wspomniano nie jest wykluczone, że lokalnie sytuacja z tego typu uszkodzeniami mogła być poważna. Znane są z historii sytuacje, gdy niemal 70% roślin szkodnik przy współudziale fuzariozy łodyg powyłamywał na polu poniżej miejsca osadzenia kolby, co wyglądało jakby przez pole przeszło tornado.

Od późnej wiosny do września 2025 r. prowadzono monitoring pod kątem występowania chorób wirusowych na plantacjach maliny (uprawianych w polu i w tunelach foliowych) zlokalizowanych w woj. łódzkim, lubelskim oraz dolnośląskim.

Badania laboratoryjne wykazały obecność wirusa krzaczastej karłowatości maliny (Raspberry bushy dwarf virus, RBDV) w kilkunastu krzewach rosnących na plantacjach zlokalizowanych we wszystkich trzech województwach. Na porażonych roślinach obserwowano chlorotyczne przebarwienia między nerwami oraz zniekształcenia owoców i ich rozsypywanie się podczas zbioru.

W czerwcu i lipcu na malinie obserwowano rozwój nekroz zlokalizowanych wokół pąków (zamieranie przypąkowe, sprawca Didymella sp.) głównie na pędach odmian letnich, jak również pierwsze objawy zamierania podstawy pędów o różnej etiologii. Analiza mikrobiologiczna, polegająca na izolacji sprawców na pożywki mikrobiologiczne, wykazała obecność patogenicznych grzybów z rodzajów: Alternaria, Fusarium, Botrytis (gatunek: cinerea), a także nie notowanych dotąd na malinie grzybów z rodzajów Pestalotiopsis i Diaporthe. Grzyby z tych dwóch rodzajów występują powszechnie na plantacjach borówki wysokiej w Polsce, gdzie są sprawcami nekroz na pędach, prowadzącymi niekiedy do zamierania całych pędów lub krzewów. 

Na plantacjach borówki wysokiej, maliny i truskawki zlokalizowanych w województwie łódzkim, mazowieckim, małopolskim, lubelskim i wielkopolskim od początku lipca prowadzony jest monitoring pojawu muszki plamoskrzydłej (Drosophila suzukii). Do monitoringu szkodnika zastosowano pułapki z atraktantem zapachowym Drosinal. W zależności od lokalizacji plantacji lustracja pułapek prowadzona jest od 2 do 4 razu w miesiącu. Odłowione z pułapek owady są przywożone do Zakładu Ochrony Roślin, Pracowni Entomologii IO-PIB i pod binokularem określana jest ich ilość oraz przynależność gatunkowa.

1. Uprawy pożniwne

2. Zwalczanie chwastów i wciornastka tytoniowca

3. Zakup nasion i dezynfekcja sprzętu rolniczego

 Jak pokazują obserwacje Instytutu Ochrony Roślin – PIB z 2025 roku wykonane w ramach zadanie DC 1.15 pt. „Aktualizacja zasięgu występowania oraz ocena różnych metod monitoringu omacnicy prosowianki i stonki kukurydzianej dla potrzeb precyzyjnego ich zwalczania” stonka kukurydziana jest już obecna na obszarze wszystkich województw. Na północy Polski populacje szkodnika nie są jednak jeszcze tak liczne jak choćby na południu, stąd też jest realna szansa, aby utrzymać liczebność gatunku na poziomie, który nie zagrozi poważnie plonom kukurydzy. Jest to o tyle ważne, że popularność uprawy kukurydzy na północy Polski rośnie, a zarazem są stosowane tu uproszczenia w jej uprawie, które temu szkodnikowi sprzyjają. Mając wiedzę o wysokiej płodności stonki, ale i wysokich jej cechach adaptacyjnych do środowiska już teraz warto wdrożyć mechanizmy zapobiegające jej namnażaniu się, aby nie powielać tego z czym obecnie mierzą się rolnicy na południu kraju, którzy lokalnie mają poważne problemy ze szkodliwością gatunku.

W dniu 15.09.2025 na plantacji marchwi uprawianej w miejscowości Kamieniec Wrocławski położonej w województwie dolnośląskim, powiat wrocławski, gmina Czernica oraz 16.09.2025 w Wieluniu położonego w województwie łódzkim, powiat wieluński, gmina Wieluń stwierdzono objawy mączniaka prawdziwego naci. 

Instytut Ochrony Roślin – PIB od 2024 roku w ramach Dotacji Celowej finansowanej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi realizuje zadanie 1.15 pt. „Aktualizacja zasięgu występowania oraz ocena różnych metod monitoringu omacnicy prosowianki i stonki kukurydzianej dla potrzeb precyzyjnego ich zwalczania” w ramach którego prowadzony jest m.in. wyrywkowy monitoring obszaru kraju na obecność stonki kukurydzianej i omacnicy prosowianki w zasiewach kukurydzy

Rzepaki, kukurydza i buraki

Wysoka wilgotność powietrza i znaczna ilość opadów w miesiącu lipcu i na początku sierpnia 2025 sprzyjały rozwojowi patogenów grzybowych na plantacjach tytoniu w Polsce. W efekcie czego na wielu polach produkcyjnych mogą pojawić się choroby grzybowe. 

Na plantacjach borówki wysokiej, maliny i truskawki zlokalizowanych w województwie łódzkim, mazowieckim, małopolskim, lubelskim i wielkopolskim od początku lipca prowadzony jest monitoring pojawu muszki plamoskrzydłej (Drosophila suzukii). Do monitoringu szkodnika zastosowano pułapki z atraktantem zapachowym Drosinal. W zależności od lokalizacji plantacji lustracja pułapek prowadzona jest od 2 do 4 razy w miesiącu. Odłowione z pułapek owady są przywożone do Zakładu Ochrony Roślin, Pracowni Entomologii IO-PIB i pod binokularem określana jest ich ilość oraz przynależność gatunkowa.

W dojrzewających roślinach kukurydzy uprawianej na terenie Polowej Stacji Doświadczalnej IOR w Winnej Górze, widać wyraźne nasilenie objawów żerowania gąsienic omacnicy prosowianki (Ostrinia nubilalis Hbn.).

Omacnica prosowianka jest gatunkiem motyla, którego gąsienice żerują na wielu roślinach uprawnych oraz chwastach. Wśród roślin żywicielskich omacnicy jest również chmiel.

Uwaga – wgryzka szczypiorka na porze!

25 sierpnia 2025 r. w rejonie Wielunia (woj. łódzkie) zaobserwowano żerowanie gąsienic drugiego pokolenia wgryzki szczypiorki na porze. Uszkodzenia występują głównie na wewnętrznych liściach, obniżając wartość handlową roślin. Pory opanowane przez szkodnika i pozostawione na zimę często przemarzają.

Na podstawie monitoringu lotu motyli rolnicy zbożówki, prowadzonego w sezonie wegetacyjnym 2025 roku w uprawie marchwi na polu doświadczalnym w Skierniewicach oraz na plantacji buraka ćwikłowego w prywatnym gospodarstwie rolnym zlokalizowanym w Karnkowie koło Łowicza, stwierdzono trwający obecnie lot drugiego pokolenia tego szkodnika. Pojawienia się gąsienic na monitorowanych plantacjach należy spodziewać się w drugiej połowie września. 

Na początku lipca 2025 r. na plantacjach pomidora gruntowego, w województwie wielkopolskim w powiecie gostyńskim w gminie Krobia, oraz gminie Poniec, a także w powiecie rawickim w gminie Miejska Górka zaobserwowano występowanie symptomów dwóch bakteryjnych chorób roślin bakteryjnej centkowatości pomidora (Pseudomonas syringae pv. tomato) oraz bakteryjnej plamistości pomidora (Xanthomonas vesicatoria). 

Zmieniające się warunki klimatyczne doprowadziły do rozprzestrzenienia się na obszarze Polski jeszcze mało znanego szkodnika buraka cukrowego - skośnika buraczaka (Scrobipalpa ocellatella). Gąsienice skośnika buraczaka powodują straty ilościowe i jakościowe w plonie korzeni, a największe uszkodzenia widoczne są pod koniec okresu wegetacji. Infekcje wtórne są przyczyną zmniejszenia zawartości cukru w korzeniach, często o ponad 50%. Gatunek ten występuje w dużym nasileniu w pasie zachodniej części kraju, lokalnie pojawia się liczniej też w Polsce centralnej i północnej i, na razie jeszcze nielicznie, na wschodzie kraju. Szkodnik ten w Polsce, w sprzyjających warunkach, może rozwinąć 3, a przypuszczalnie nawet 4 pokolenia w ciągu jednego sezonu wegetacyjnego.

Od maja 2025 r. prowadzony jest monitoring lotu samców tarcznika niszczyciela za pomocą pułapek z feromonem, wywieszonych w wybranych sadach jabłoniowych zlokalizowanych w woj. śląskim (powiat częstochowski), świętokrzyskim (powiat sandomierski), łódzkim (powiat skierniewicki) oraz w sadzie czereśniowym zlokalizowanym w woj. świętokrzyskim (powiat sandomierski). W każdym z wybranych sadów sprawdzana jest także obecność żywych samic i larw na pędach drzew oraz prowadzone są obserwacje pod kątem występowania objawów żerowania na owocach. 

Obecny sezon uprawowy jest wyjątkowo trudny dla produkcji roślinnej. Początek sezonu wegetacyjnego przyniósł suszę, a w związku z tym kłopoty ze wschodami posianych nasion. Z kolei obecne warunki pogodowe, a więc wysoka wilgotność powietrza, częste opady oraz ciepłe dni to idealne warunki do rozwoju wielu gatunków grzybów i organizmów grzybopodobnych patogenicznych dla roślin. 

 W sezonach wegetacyjnych 2025 podczas monitoringu fitosanitarnego na terenie Polski kilkukrotnie wyizolowano bakterię Pantoea ananatis z liści i pędów pszenicy zwyczajnej (Triticum aestivum L.) oraz żyta zwyczajnego (Secale cereale L.). Próbki pochodziły z kilku regionów Polski (m.in. województwa wielkopolskie, kujawsko-pomorskie i dolnośląskie). Gatunek ten, należący do rodziny Enterobacteriaceae, jest oportunistycznym patogenem roślin, szeroko rozpowszechnionym na świecie, dotychczas kojarzonym głównie z chorobami kukurydzy, ryżu, cebuli, bawełny oraz ananasa. W ostatnich latach doniesiono jednak o jego rosnącym znaczeniu w uprawach zbóż, szczególnie pszenicy, co sugeruje poszerzanie zakresu gospodarzy tego mikroorganizmu.

W fazie kwitnienia i zawiązywania szyszek chmiel jest szczególnie wrażliwy na choroby i szkodniki, a jednocześnie występowanie organizmów szkodliwych na kwiatostanach lub młodych szyszkach może prowadzić do największych szkód. 

W ochronie kapusty głowiastej oraz innych warzyw kapustnych przed śmietką kapuścianą, niezwykle ważne jest monitorowanie zarówno lotu osobników dorosłych, jak też lustracja upraw pod kątem obecności złóż jaj znajdujących się w pobliżu nasady szyjki korzeniowej. 

Na plantacjach borówki wysokiej, maliny i truskawki zlokalizowanych w województwie łódzkim, mazowieckim, małopolskim, lubelskim i wielkopolskim od początku lipca prowadzony jest monitoring pojawu muszki plamoskrzydłej (Drosophila suzukii). Do monitoringu szkodnika zastosowano pułapki z atraktantem zapachowym Drosinal. W zależności od lokalizacji plantacji lustracja pułapek prowadzona jest od 2 do 4 razy w miesiącu. Odłowione z pułapek owady są przywożone do Zakładu Ochrony Roślin, Pracowni Entomologii IO-PIB i pod binokularem określana jest ich ilość oraz przynależność gatunkowa.

Wysoka wilgotność powietrza i dość częste opady deszczu notowane w lipcu 2025, stwarzają idealne warunki dla rozwoju grzybów strzępkowych takich jak Rhizoctonia solani i Botrytis cinerea. Te dwa patogeny są odpowiedzialne za rozwój chorób grzybowych, zwłaszcza zgnilizny podstawy łodyg w uprawach tytoniu

W dniu 22.05.2025 na plantacji cebuli z siewu ozimego, uprawianej w województwie mazowieckim w powiecie żyrardowskim, w miejscowości Starowiskitki, stwierdzono pierwsze objawy mączniaka rzekomego oraz Stemphylium vesicarium. W przypadku mączniaka rzekomego obserwowanymi objawami były: jasnożółte i brunatne plamy na liściach szczypioru z widocznym białoszarym zarodnikowaniem sprawcy choroby.

W dniu 18.07.2025 na plantacji marchwi uprawianej w województwie łódzkim w powiecie skierniewickim w miejscowości Skierniewice stwierdzono pierwsze objawy alternariozy na naci marchwi.

W dniu 16.07.2025 w miejscowości Gościmin Wielki w powiecie płońskim (województwo mazowieckie) oraz w dniu 17.07.2025 na terenie Skierniewic (województwo łódzkie) w uprawie polowej ogórka stwierdzono pierwsze objawy mączniaka rzekomego dyniowatych.

Na terenie Skierniewic (centralna Polska) w uprawie polowej ogórka stwierdzono pierwsze objawy mączniaka prawdziwego dyniowatych. 

Zbliżające się żniwa kończą bieżący sezon uprawy zbóż. Postępujący proces zasychania tkanek dojrzewających roślin uniemożliwia dalsze wykrywanie wirusów przy użyciu standardowych metod diagnostycznych, gdyż co warto przypomnieć, wirusy namnażają się jedynie w żywych tkankach roślin żywicielskich. Podsumowując tegoroczne obserwacje pól uprawnych zbóż oraz wyniki wykonanych laboratoryjnych analiz diagnostycznych stwierdzono niższą, w porównaniu do poprzedniego sezonu 2023/2024, presję ze strony chorób wirusowych. Jednakże, co warto podkreślić, zaobserwowano postępujący proces rozszerzania zasięgu występowania wirusa smugowatej mozaiki zbóż (Tritimovirus tritici, wheat streak mosaic virus, WSMV) na uprawach zbóż w Polsce. W tym roku odnotowaliśmy nowe ogniska wystąpienia wirusa. Chore rośliny, głównie pszenicy, pochodziły z różnych lokalizacji na terenie województw: podlaskiego, kujawsko-pomorskiego, wielkopolskiego, łódzkiego i mazowieckiego.

W związku z trwającym okresem ochrony wielu upraw rolniczych i ogrodniczych, przypominamy o konieczności szczególnego przestrzegania zasad ochrony owadów zapylających, w tym pszczoły miodnej.

W ramach zadania finansowanego ze środków Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Instytut Ochrony Roślin – PIB prowadzi badania nad wpływem substancji czynnych środków ochrony roślin na pszczoły oraz nad możliwością ograniczania ryzyka ich zatrucia. Badania te mają charakter aplikacyjny i służą opracowaniu praktycznych rozwiązań wspierających bezpieczne rolnictwo i ochronę zapylaczy.

Od połowy maja prowadzony jest monitoring dynamiki lotu samców tarcznika niszczyciela za pomocą pułapek z feromonem, wywieszonych w sadach jabłoniowych zlokalizowanych w rejonie Sandomierza, Częstochowy i Skierniewic, a także w sadzie czereśniowym zlokalizowanym w okolicach Sandomierza. 

Na plantacji kolendry siewne w woj. Łódzkim, stwierdzono występowanie bakeriozy liści kolendry, spowodowanej nbakerią Pseudomonas syringae pv. Coriandricola.

SBR („Syndrome Basses Richesses”, syndrom niskiej zawartości cukru, syndrom nagłego zamierania buraka) to choroba buraków znana od ponad 20 lat, za której sprawcę uważa się proteobakterię ‘Candidatus Arsenophonus phytopathogenicus’ i jako patogen drugorzędny, fitoplazmę 'Candidatus Phytoplasma solani' (16SrXII-A) (fitoplazma stolbur) (Mollicutes).

W czerwcu 2025 na plantacjach tytoniu położonych w województwie świętokrzyskim i lubelskim odnotowano znaczne porażenie roślin przez Tospowirus brązowej plamistości pomidora (TSWV). Porażenie wirusem spowodowało na roślinach szereg objawów chorobowych w postaci żółtawych i chlorotycznych przebarwień młodych liści, nekrotycznych plam na liściach i łodygach oraz żółknięcia i zagięcia wierzchołka 

Lot śmietki kapuścianej monitorowano w uprawie kapusty głowiastej białej w Skierniewicach od 6 maja 2025 r., a w Karnkowie – od 16 maja 2025 r., z wykorzystaniem pułapek wyposażonych w wabik zapachowy zawierający izotiocyjanian allilu.

W dniu 19.06.2025 na plantacji pomidora gruntowego w województwie mazowieckim w miejscowości Otwock, stwierdzono objawy mozaiki liści pomidora. Na liściach roślin widoczne były chlorotyczne plamy w formie mozaiki. Porażone rośliny były mniejsze niż rośliny zdrowe.

W dniu 25 czerwca 2025 r. na poletkach doświadczalnych kapusty głowiastej w Skierniewicach zaobserwowano gąsienice tantnisia krzyżowiaczaka. Na jednym liściu zaobserwowano od 1-5 gąsienic.

W dniu 23 czerwca w nasadzeniach pora w okolicach Wielunia (woj. łódzkie zaobserwowano na liściach uszkodzenia spowodowane przez gąsienice wgryzki szczypiorki.

Przymrozki, które wystąpiły tej wiosny dawno po ruszeniu wegetacji, mogły zaszkodzić niektórym odmianom maliny, zarówno letnim jak i powtarzającym owocowanie, poprzez uszkodzenia niezdrewniałych pędów. W kilku przypadkach obserwowano także wyłamanie młodych przyrostów przez wiatr oraz narzędzia uprawowe. 

Na uprawach kopru włoskiego w woj. Kujawsko-pomorskim, zaobserwowano występowanie porażenia grzybem z rodzaju Septoria sp,

Z badań prowadzonych w Instytucie Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach wynika, że opady deszczu (łącznie 30,6 mm) występujące po 29 maja w Sadzie Doświadczalnym w Dąbrowicach, nie wznowiły procesu wysiewów askospor grzyba Venturia inaequalis. W związku z tym w bieżącym sezonie ostatni wysiew tych zarodników miał miejsce w dniu 29 maja.

Na plantacji melisy lekarskiej ( w województwie wielkopolskim), zaobserwowano występujące plamistości liści. Takie plamistości bardzo często są przyczyną występowania septoriozy liści melisy. Objawami są charakterystyczne „kropkowate” plamki na liściach w kolorze jasno-brązowym do brunatnego. 

Gwałtowne burze z silnym wiatrem, ulewnymi opadami i gradobiciami, które wystąpiły w ostatnim czasie na obszarze całego kraju wyrządziły również szkody na plantacjach chmielu. Odpowiednie postępowanie w przypadku uszkodzenia roślin przez grad lub wiatr może do pewnego stopnia ograniczyć straty. 

W związku z warunkami pogodowymi, sprzyjającymi wzrostowi chwastów, zaobserwowano silne zachwaszczenie na plantacjach konopi włóknistych.

Instytut Ogrodnictwa prowadzi monitoring nasionnicy trześniówki w okolicach Skierniewic w sadach położonych w Dąbrowicach (ok. 5 km na południowy-zachód od Skierniewic) i Nowym Dworze (ok. 15 km na południowy-wschód od Skierniewic). Obecnie obserwujemy dość regularny lot muchówek nasionnicy trześniówki. Zgodnie z zaleceniami metodyki ochrony czereśni, pierwszy zabieg należy wykonać po 5-7 dniach regularnego odłowu muchówek na żółte pułapki lepowe.

Instytut Ogrodnictwa – PIB prowadzi monitoring nasionnicy trześniówki w okolicach Skierniewic w sadach wiśniowych położonych w Dąbrowicach (ok. 5 km na południowy-zachód od Skierniewic), Nowym Dworze (ok. 15 km na południowy-wschód od Skierniewic) i Julkowie (ok. 5 km na południe od Skierniewic).

Monitoring lotu motyli rolnicy zbożówki prowadzony jest w uprawie marchwi na polu doświadczalnym w Skierniewicach oraz na plantacji buraka ćwikłowego, w prywatnym gospodarstwie rolnym zlokalizowanym w Karnkowie koło Łowicza. W Skierniewicach pułapki wyposażone w dyspenser feromonowy samicy rolnicy zbożówki wystawiono 30.04.2025, natomiast w Karnkowie 6.05.2025. 

Uwaga, na plantacjach kapusty głowiastej zlokalizowanych w rejonie Skierniewic i Łowicza trwa lot motyli tantnisia krzyżowiaczka. W czerwcu należy spodziewać się gąsienic tego szkodnika, które początkowo minują liście kapusty, a później zjadają miękisz wskutek czego w liściach tworzą się tzw. okienka. Szczególnie groźne jest żerowanie gąsienic w liściach sercowych młodych roślin kapusty głowiastej, ponieważ uszkodzone rośliny nie zawiązują główek. 

Grzyby należące do Pestalotiopsis zawsze były uważane za mało istotne lub wtórne patogeny truskawki. W wielu przypadkach izolowano je wraz z innymi sprawcami chorób, takimi jak Colletotrichum spp., (sprawcy antraknozy), Phytophthora spp. (sprawcy zgnilizny korony truskawki i skórzastej zgnilizny owoców) oraz Botrytis cinerea (sprawca szarej pleśni). Przez wiele lat w związku z tym nie stanowiły większego problemu w przemyśle truskawkowym, ale w ostatnim czasie sytuacja ta uległa diametralnej zmianie.

W dniu 2.06.2025 na plantacji pomidora gruntowego, uprawianej w województwie łódzkim w powiecie zgierskim, w miejscowości Głowno, stwierdzono pierwsze objawy bakteryjnej cętkowatości. Obserwowanymi symptomami były: drobne, brunatne plamki z charakterystyczną żółtą otoczka tzw. halo na liściach. Objawy były również widoczne na pędach i kwiatostanach rośliny.

Na podstawie obserwacji prowadzonych w Instytucie Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach, w powietrzu kwatery jabłoni niechronionych przed parchem jabłoni, w ostatnich dniach stwierdzono niską koncentrację askospor Venturia inaequalis (kilka do kilkunastu zarodników w m3 powietrza). 

Nasionnica trześniówka (Rhagoletis cerasi)

Ze względu na wcześniejsze rozpoczęcie sezonu wegetacji, również czereśni, w niektórych lokalizacjach na terenie Polski pojawiły się już pierwsze muchówki nasionnicy trześniówki. Instytut Ogrodnictwa prowadzi monitoring nasionnicy trześniówki w okolicach Skierniewic w sadach położonych w Dąbrowicach (ok. 5 km na południowy-zachód od Skierniewic) i Nowym Dworze (ok. 15 km na południowy-wschód od Skierniewic). Dotychczas zarejestrowano siedem muchówek (26.05.25r. Nowy Dwór).

Pchełka chmielowa zazwyczaj jest szkodnikiem o niewielkim znaczeniu w uprawie chmielu. Niemal czarne, połyskliwe chrząszcze wielkości około 1,5 – 2,0 mm żerują na liściach chmielu wygryzając charakterystyczne otworki .

Nasionnica trześniówka (Rhagoletis cerasi)

Ze względu na wcześniejsze rozpoczęcie sezonu wegetacji, również wiśni, w niektórych lokalizacjach na terenie Polski pojawiły się już pierwsze muchówki nasionnicy trześniówki. Instytut Ogrodnictwa prowadzi monitoring nasionnicy trześniówki w okolicach Skierniewic w sadach położonych w Dąbrowicach (ok. 5 km na południowy-zachód od Skierniewic), Nowym Dworze (ok. 15 km na południowy-wschód od Skierniewic) i Julkowie (ok. 5 km na południe od Skierniewic). Dotychczas zarejestrowano jedną muchówkę (23.05.25r. Dąbrowice) i dwie w Julkowie (23.05.2025r.).

W 2025 roku pszczoły miodne, w wielu rejonach Polski, przezimowały nienajlepiej, ponieważ zarówno warroza jak i nosemoza wyrządziły w pasiekach wyraźne szkody. W niektórych hodowlach ubytki rodzin były wysokie i wyniosły 30-40%. Nadal brakuje skutecznych środków do zwalczania szkodliwego roztocza, który jest wyjątkowo odpornym gatunkiem na środki chemiczne. Podobna sytuacja dotyczy powodującego nosemozę grzyba, na którego, po wycofaniu w państwach Unii Europejskiej antybiotyku – fumagiliny, nie ma obecnie żadnego leku.

W dniu 22.05.2025 na plantacji cebuli z siewu ozimego, uprawianej w województwie mazowieckim w powiecie żyrardowskim, w miejscowości Starowiskitki, stwierdzono pierwsze objawy mączniaka rzekomego oraz Stemphylium vesicarium.

Coraz częściej rolnicy zakładają plantacje babki lancetowatej (Plantago lanceolata). Stanowi ona cenny surowiec zielarski.

N plantacji babki lancetowatej na terenie województwa zachodniopomorskiego, zidentyfikowano porażenie roślin – zgorzel siewek.

 Na plantacjach buraka cukrowego obserwuje się już występowanie mszycy burakowej. Szkodnik w swoim rozwoju wykorzystuje dwóch żywicieli – pierwotnego i wtórnego. W przypadku tego gatunku żywicielem pierwotnym, tzw. gospodarzem zimowym, są najczęściej krzewy trzmieliny, kaliny bądź jaśminowca, na których jesienią mszyce składają czarne i błyszczące jaja, przyklejone do pędów, i w pobliżu pąków. Wiosną, gdy temperatura osiągnie około 8°C wylęgają się z nich młode mszyce.

W uprawie lnu włóknistego i oleistego ważne jest utrzymanie plantacji wolnej od zachwaszczenia chwastami jedno i dwuliściennymi. Duże zachwaszczenie powoduje zmniejszenie plonu i jego jakości oraz może przyczynić się do wystąpienia szkodników i chorób na plantacji.

 Na plantacjach konopi włóknistych w województwach lubelskim i podkarpackim zaobserwowano wypadanie i zasychanie siewek konopi włóknistych odmian Bialobrzeskie i Henola. Po pobraniu próbek roślin i wyizolowaniu patogena, stwierdzono, że są to rośliny porażone grzybami z rodzaju Fusarium.

W dniu 16.05.2025 na plantacji cebuli z siewu ozimego, uprawianej w województwie łódzkim w powiecie łowickim, w miejscowości Zduny, stwierdzono pierwsze objawy choroby bakteryjnej. Obserwowanymi symptomami były: żółknięcie, gnicie i zasychanie liści szczypioru oraz gnicie łusek wewnętrznych cebuli, widocznych po jej przekrojeniu.

Na podstawie obserwacji prowadzonych w Sadzie Doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa – PIB w Dąbrowicach, w pseudotecjach Venturia inaequalis stwierdzono wyraźne zmniejszenie liczby askospor w owocnikach sprawcy parcha (do wysiewu pozostało mniej niż 30% askospor).

Mszyca morelowa (Myzus (Nectarosiphon) mumecola (MATSUMURA, 1917)) (Hemiptera: Aphididae) to inwazyjny w Europie gatunek troficznie związany głównie z morelą (Armeniaca SCOP. = Prunus armeniaca L.). Gatunek pochodzi z Dalekiego Wschodu (Japonia, Chiny, Tajwan i wschodnia Syberia), ale znany jest również z obszaru Indii. Jego pierwsze stwierdzenie w Europie miało miejsce we Włoszech w 2016 roku. Od tego momentu obserwuje się kolejne notowania tej mszycy w innych krajach (Węgry, Serbia, Austria, Niemcy) oraz szybką ekspansję zwłaszcza w regionach, gdzie uprawiane są morele. Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa już w 2019 roku w Raporcie nt. nowych zagrożeń fitosanitarnych dla Polski z dnia 17.01.2019 informował o możliwości pojawienia się tego agrofaga w Polsce.

Na uprawach czarnuszki siewnej zaobserwowano występowanie zgorzeli. Objawy wystąpienia zgorzeli to zaniki we wschodach, usychające wchodzące siewki , zasychające siewki.

Wiosenne obserwacje polowe stanu fitopatologicznego upraw zbóż wskazują na niższe, w porównaniu do poprzedniego sezonu wegetacyjnego, nasilenie występowania podejrzanych objawów, które sugerowałyby możliwość infekcji wirusowych. Jednakże wyniki laboratoryjnych testów diagnostycznych zebranych próbek roślin potwierdziły obecność tych patogenów. Wykazano, że wirusy: żółtej karłowatości jęczmienia (barley yellow dwarf virus, BYDV) oraz karłowatości pszenicy (wheat dwarf virus, WDV), pomimo zastosowanej ochrony chemicznej upraw przed nalotami mszyc, wystąpiły w kilku lokalizacjach, w wysokim natężeniu.

Oprzędziki to chrząszcze należące do rodziny ryjkowcowatych (Curculionidae) z której wywodzi się także wiele innych gatunków szkodliwych, jak np. chowacze, szarki czy opuchlaki. W Polsce większe znaczenie gospodarcze ma kilka gatunków oprzędzików (pręgowany, szary, łubinowy, grochowy i kilka innych), które zaliczane są obecnie do dwóch rodzajów: Sitona i Charagmus. Dorosłe chrząszcze osiągają, w zależności od gatunku, długość od 5 do 10 mm. Ich ciało jest wydłużone, obłe, a głowa zakończona krótkim i tępo zakończonym ryjkiem. Skierowano zwykle do przodu czułki zakończone są niewielką buławką. W ubarwieniu chrząszczy dominują różne odcienie szarości i brązu, dające znakomite maskowanie na powierzchni gleby – zaniepokojone owady zwykle spadają z roślin i nieruchomieją, stając się prawie niemożliwymi do zauważenia. Larwy oprzędzików mają kształt pogrubionej litery „C”, są beznogie, jasne, z wyraźnie wyodrębnioną brązową głową.

Na podstawie obserwacji prowadzonych w Sadzie Doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa – PIB w Dąbrowicach, w blisko 20% pseudotecjów Venturia inaequalis stwierdzono, jedynie pojedyncze askospory.

Komunikat MRiRW na PSA w sprawie obniżenia NDP/MRL dla substancji czynnej acetamipryd:

Na podstawie obserwacji prowadzonych w Instytucie Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach, w powietrzu kwatery jabłoni niechronionych przed parchem jabłoni, w dniach 24 kwietnia (godz. 22:00) i 25 kwietnia 2025 r. (godz. 11:00) stwierdzono masowe wysiewy askospor Venturia inaequalis. 

Na podstawie obserwacji prowadzonych w Sadzie Doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa – PIB w Dąbrowicach, w ponad 1/2 pseudotecjów Venturia inaequalis stwierdzono dojrzałe askospory, potencjalnie gotowe do wysiewu w powietrze sadu. 

W najbliższych dniach należy spodziewać się masowego występowania ślimaków nagich takich jak: ślinik pospolity (Arion vulgaris), ślinik wielki (Arion rufus) oraz pomrowik plamisty (Deroceras reticulatum) w różnych uprawach roślin. Najbardziej zagrożone uprawy to: pszenica jara, rzepak jary i kukurydza oraz w innych uprawach zbożowych i warzywniczych.

Nowym zagrożeniem dla plantacji porzeczki czerwonej i czarnej są masowe pojawy wstężyka ogrodowego (Cepaea hortensis) oraz wstężyka gajowego (Cepaea nemoralis). Ślimaki bytują u podstawy krzewów, a w słoneczne dni wspinają się na łodygi i liście.

Uprzejmie informujemy, że zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) 2025/158 z dnia 29 stycznia 2025 r. zmieniającym załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 396/2005, od 19 sierpnia 2025 r. zmianie ulegną najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (NDP/MRL) substancji czynnej acetamipryd w 38 produktach, w tym następujących produktach mających istotne znaczenie dla polskiego rolnictwa. Obniżenie NDP spowoduje, że od 19 sierpnia 2025 r. plony z tych upraw, zawierające przekroczenia przedstawionych powyżej wartości najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości acetamiprydu, nie będą mogły być oferowane do sprzedaży w Polsce oraz w pozostałych państwach członkowskich UE w formie świeżej jak i w postaci mrożonek.

Na podstawie obserwacji, prowadzonych za pomocą aparatu Burkarda, w Sadzie Doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa – PIB w Dąbrowicach, stwierdzono wysiew askospor Venturia inaequalis. W dniu 01.04.2025 w powietrzu kwatery jabłoni niechronionych przed parchem maksymalna koncentracja tych zarodników wynosiła 27 szt./m².

Uprzejmie informujemy, że zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) 2025/158 z dnia 29 stycznia 2025 r. zmieniającym załącznik II do rozporządzenia (WE) nr 396/2005, od 19 sierpnia 2025 r. zmianie ulegną najwyższe dopuszczalne poziomy pozostałości (NDP/MRL) substancji czynnej acetamipryd w 38 produktach, w tym następujących produktach mających istotne znaczenie dla polskiego rolnictwa:

W ochronie rzepaku ozimego duże znaczenie ma ograniczanie strat powodowanych przez larwy chrząszczy żerujących wewnątrz tkanek roślin. Jednymi z najistotniejszych agrofagów z tej grupy są chowacze łodygowe i pchełka rzepakowa. Stadia szkodliwe, które znajdują się już wewnątrz roślin (w ogonkach liściowych, łodygach) są trudne do zwalczenia, a ich zamarcie wewnątrz może spowodować powstanie niekorzystnych procesów gnilnych, które dodatkowo zaszkodzą roślinie. Dlatego duże znaczenie ma profilaktyka i monitoring upraw, który pozwala na odpowiednie wczesne wykrycie agrofaga oraz podjęcie działań jego zwalczania. Ważne jest, aby zabieg chemicznego zwalczania wykonać zanim samice złożą jaja do roślin.

Na podstawie obserwacji prowadzonych w Sadzie Doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa – PIB w Dąbrowicach, stwierdzono w około 5% pseudotecjów Venturia inaequalis pierwsze dojrzewające askospory.

Problem z ptakami w uprawie rolniczej występuje corocznie w mniejszym lub większym nasileniu. Wciąż poszukuje się rozwiązań, które satysfakcjonowałyby środowiska przyrodnicze i właścicieli gruntów, na które nadlatują stada ptaków ograniczając zakładany plon. Nie ma jednak w tym temacie skutecznych rozwiązań. W Wielkopolsce, na Dolnym Śląsku i z mniejszym nasileniem w innych regionach Polski spotkać można lokalnie stada gęsi zbożowej i gęgawy, które migrują teraz w sporych kluczach. Ptaki szukają odpowiednich siedlisk do rozpoczęcia rozwoju. Miejsca które będą wybierać muszą spełniać odpowiednie warunki pokarmowe oraz zapewnić schronienie dla nowych lęgów. Schronienie dają wszelkiego rodzaju drobne zadrzewienia oraz użytki ekologiczne. Baza pokarmowa to coraz częściej pola ozimin z rzepakami i zbożami.

Początek roku 2025 powitał nas rekordowo, jak na tę porę, roku bardzo ciepłym przedwiośniem. Rekordową temperaturę powietrza zarejestrowano w lutym, co wiąże się już z trendem wieloletnim ocieplającego się klimatu. Niedostateczna ilość opadów atmosferycznych oraz brak pokrywy śnieżnej nie był czynnikiem korzystnym dla upraw zbóż i rzepaku ozimego. Z uwagi na powyższe, w okresie wczesnowiosennym zdecydowanie wcześniej niż zwykle, wystawiono żółte naczynia oraz przeprowadzano lustrację pod kątem oszacowania liczebności szkodników.

Zimą, w wielu miejscach w Polsce, na korze drzew (głównie zieleni miejskiej) można zaobserwować duże skupiska owadów. Są to, nomen omen, skupieńce lipowe (Oxycarenus lavaterae), pluskwiaki różnoskrzydłe z rodziny skupieńcowatych. Owady te pochodzą ze strefy śródziemnomorskiej naszego kontynentu, ale w ostatnich latach znacznie rozszerzyły swój zasięg, co związane jest najpewniej z ociepleniem klimatu. 

Wysoka temperatura powietrza powoduje wzrost aktywności owadów. W  wystawionych na polach żółtych naczyniach odnotowuje się pierwsze osobniki śmietki glebowej.

Przełom lat 2024/2025, to już kolejna zima z rekordowo wysokimi temperaturami powietrza. Brak okrywy śnieżnej, lub jej niewielkie ilości na terenie kraju mogą nieść za sobą negatywne konsekwencje. W przypadku nagłych przymrozków, rośliny mogą ulegać uszkodzeniom. Z kolei wysokie jak na tę porę roku temperatury powodują, że rośliny są zbyt wyrośnięte i w okresie wczesnowiosennym w wielu rejonach kraju będą wymagały zabiegów skracania. Jednak największym problemem jest możliwość wystąpienia, wcześniej niż zwykle szkodników, głównie chowacza brukwiaczka.

Na plantacjach rzepaków ozimych, rośliny w zależności od rejonów Polski, daty siewu, dobranej odmiany, znajdują się w nieco zróżnicowanych fazach rozwojowych (BBCH, faza rozwój pędów bocznych 2.20 – 2.29), w których będą wchodzić w stan spoczynku zimowego. W wiosennym sezonie wegetacyjnym 2025, podobnie jak zboża ozime, zbyt wyrośnięte rośliny lub osłabione z powodu podtopień, niedoboru powietrza czy składników pokarmowych niedostarczonych jesienią będą wymagały konkretnych zabiegów agrotechnicznych podczas startu wiosennej wegetacji. Bardzo duży wpływ na przezimowanie roślin będzie miała obecność okrywy śnieżnej podczas występowania znacznych spadków temperatury powietrza. Okrywa śnieżna zapobiega przemarzaniu roślin, łagodzi wahania temperatury powietrza oraz chroni przed mroźnym wiatrem, w wyniku którego temperatura odczuwalna jest o wiele niższa niż notowana.

Późnym latem i jesienią na niektórych drzewach jabłoni rosnących w kilku sadach produkcyjnych i doświadczalnych zlokalizowanych w województwie łódzkim obserwowano miotlastość pędów (proliferacja, „czarcie miotły”). Objawy takie mogą wskazywać na porażenie drzew przez fitoplazmę proliferacji jabłoni, ‘Candidatus Phytoplasma mali’.

Na terenach dotkniętych klęską powodziową, oprócz strat na plantacjach (zniszczone, zalane rośliny, trudności z wjechaniem na plantacje w celu zebrania roślin uprawnych), niepokój budzi także ewentualna jakość gleby. Silne prądy wody zalały bardzo duże obszary pól uprawnych, ale także mniejsze powierzchnie np. ogrody przydomowe. Woda nieodwracalnie zniszczyła rośliny, zaistniała również obawa, że znajdowały się w niej substancje niebezpieczne lub toksyczne dla przyszłych upraw.

 Jesień – początek wzrostu roślin, to szczególny okres w sezonie wegetacyjnym, w którym należy odpowiednio zadbać o ochronę i prawidłowy rozwój młodych ozimin.

Na terenie Polowej Stacji Doświadczalnej Instytutu Ochrony Roślin–PIB w Winnej Górze (woj. wielkopolskie, pow. średzki) 29.10.2024 na zasiewach zbóż stwierdzono występowanie mszycy Diuraphis noxia (polska nazwa - mszyca pszeniczna, rosyjska mszyca pszeniczna).

Długotrwałe stagnowanie wody, zwłaszcza w wypadku temperatur wyższych niż 10℃, może mieć istoty wpływ na faunę glebową, w tym żyjące w niej owady. Ograniczenie dostępu do tlenu w dłuższym czasie powoduje śmierć zarówno fauny pożytecznej, jak i tej uznawanej za szkodliwą. Znane są m. in. wyniki wpływu tego typu warunków na rozwijające się w glebie larwy sprężykowatych – drutowce. Występują wśród nich zarówno gatunki szkodliwe, jak i pożyteczni drapieżcy polujący na larwy innych owadów.

 W uprawach pszenicy ozimej może pojawić się problem z występowaniem zgorzeli siewek, której sprawcami jest kompleks organizmów chorobotwórczych. Podobnie, jak w przypadku wielu innych patogenów, woda ułatwia rozprzestrzenianie się zarodników infekujących np. źdźbła czy liście zbóż ozimych. Infekcji sprzyjają silne i długotrwałe opady deszczu, powodujące nadmierne uwilgotnienie gleby i jej zaskorupienie. Wraz z falą powodziową zarodniki organizmów chorobotwórczych mogą rozprzestrzeniać się szybciej. Zgorzel siewek może być powodowana między innymi przez grzyby rodzaju Fusarium, które w późniejszym okresie są sprawcami również choroby podsuszkowej.

Wrzesień i październik to miesiące zbioru dojrzałych nasion konopi włóknistych. Późny zbiór w październiku zapewni pełną dojrzałość nasion, natomiast przynosi ryzyko zbioru w optymalnych warunkach pogodowych, czyli w słoneczne, suche dni.

Zbiór wilgotnego materiału wymaga bardzo szybkiego oczyszczenia nasion (z całej masy zielonej) i właściwego procesu suszenia. Nasiona nie mogą być suszone w wysokich temperaturach (powyżej 36 stopni). Nasiona należy oczyścić bezpośrednio po zbiorze i wymłóceniu.

Zalecenia dla rolników z terenów dotkniętych powodzią

Powódź na południu Polski w okresie jesieni 2024 spowodowała ogromne zniszczenia i straty, których konsekwencje z pewnością będą wymagały czasu, pracy, energii i nakładów finansowych. Należy także pamiętać, że poza zabudowaniami, drogami, mostami, realne straty ponieśli także rolnicy. Część upraw będzie wymagała ponownych zasiewów (pszenica ozima, rzepak ozimy), wiele plantacji kukurydzy uległo całkowitemu zniszczeniu. 

Na dzień dzisiejszy, tj. 25.09.2024 w sadach jabłoniowych trwa pełnia zbiorów. Korzystając z okazji, możliwe jest jednoczesne wykonanie lustracji i oznaczanie drzew z objawami srebrzystości liści, która w ciągu sezonu miała dogodne warunki do rozwoju. 

Na wielu roślinach rzepaku ozimego, na spodniej stronie blaszki liściowej zaobserwowano larwy gnatarza rzepakowca.

Na wielu roślinach rzepaku ozimego zaobserwowano uszkodzenia wyrządzone przez pchełki oraz gąsienice tantnisia krzyżowiaczka.

Na spodniej stronie blaszki liściowej zaobserwowano zarówno formy uskrzydlone jak i nieuskrzydlone mszyc. Szkodliwość bezpośrednia mszyc wynika z wysysania soków roślinnych (może dojść do deformacji roślin, zahamowania ich wzrostu a nawet zasychania). 

Mączniak prawdziwy (Erysiphe betae)

Na roślinach buraka ćwikłowego uprawianego na terenie Skierniewic stwierdzono pierwsze objawy mączniaka prawdziwego.

Acrolepiopsis assectella Zell.

Podczas lustracji plantacji pora prowadzonych w sierpniu 2024 w różnych rejonach Polski (3 plantacje w województwie lubelskim; 2 – w podlaskim, 3 – w śląskim, 2 – w łódzkim, 1 – w mazowieckim) nie stwierdzono obecności uszkodzonych roślin przez gąsienice wgryzki szczypiorki.

Mączniak rzekomy to jedna z najgroźniejszych chorób, która występuje co roku na plantacjach chmielu. Jej sprawcą jest grzyb Pseudoperonospora humuli. 

W sierpniu 2024 roku na wielu plantacjach tytoniu w województwie lubelskim, świętokrzyskim i podkarpackim zaobserwowano występowanie mozaiki tytoniu. Na niektórych plantacjach udział porażonych roślin sięgał 10-15%. Choroba wywoływana jest przez należący do rodzaju Tobamovirus, rodziny Virgaviridae - Tobacco mosaic virus (TMV). 

W okresie czerwca i lipca na malinie obserwowano rozwój nekroz zlokalizowanych wokół pąków (zamieranie przypąkowe, sprawca Didymella sp.) głównie na pędach odmian letnich, jak również pierwsze objawy zamierania podstawy pędów o różnej etiologii (zidentyfikowani sprawcy objawów to grzyby z rodzajów: Paraconiothyrium sp., Fusarium spp., Alternaria oraz Botrytis cinerea, Verticillium dahliae, Stemphylium vesicarium).

W ostatnim czasie obserwujemy wzrost zagrożenia ze strony patogenów bakteryjnych, które pojawiają się na nowych roślinach żywicielskich. W 2024 roku na terenie województw wielkopolskiego, dolnośląskiego i podkarpackiego odnotowano przypadki występowania bakterii patogenicznych na roślinach, które dotychczas nie były ich gospodarzami.

(Delia radicum L.)

W dniach 20.08 do 22.08 2024 roku w uprawie kapusty głowiastej na polu doświadczalnym w Skierniewicach zaobserwowano wzmożoną aktywność osobników dorosłych II. pokolenia letniego śmietki kapuścianej. Liczebność odłowionych osobników/1 pułapkę wynosiła średnio 20.08. - 27 osobników; 21.08 – 39 osobników, a 22.08 – 20 osobników.

 W roku 2024 przebadano rośliny buraka cukrowego pochodzące z województwa: wielkopolskiego, dolnośląskiego, pomorskiego oraz zachodnio-pomorskiego pod kątem obecności wirusów. Rośliny charakteryzowały się objawami w postaci żółknięcia liści, często rozpoczynającego się od szczytów i brzegów blaszek liściowych, deformacji powierzchni i mozaiki.

W roku 2024 obserwowano wzmożoną obecność infekcji wirusowych w uprawach roślin strączkowych tj. grochu siewnego (Pisum sativum), łubinu białego (Lupinus albus), łubinu żółtego (Lupinus luteus), łubinu wąskolistnego (Lupinus angustifolius) oraz bobiku (Vicia faba L. ssp. Minor). W uprawie grochu i bobiku za pomocą metod molekularnych (reakcja RT-PCR ze starterami specyficznymi) najczęściej stwierdzana była obecność przenoszonej przez mszyce grochowe (Acyrthosiphon pisum) ostrej mozaiki grochu wywoływanej przez kompleks wirusów: pea enation mosaic virus I (PEMV I) i pea enation mosaic virus II (PEMV II) oraz mozaiki i liściozwoju grochu wywoływanej przez wirusa mozaiki grochu przenoszonego z nasionami (pea seed borne mosaic virus, PSbMV). Ostra mozaika grochu charakteryzuje się objawami w postaci enacji żyłek liściowych, mozaiki i chlorozy liści, więdnięcia i obumierania wierzchołków roślin oraz deformację strąków lub nasion. Infekcja PSbMV może zaś powodować mozaiki i przejaśnienia nerwów oraz charakterystyczne zwijanie blaszek liściowych na spodnią stronę. Co więcej, wirusy te mogą występować w mieszanych infekcjach czego efektem są często bardziej nasilone objawy chorobowe. Obydwa wirusy mogą powodować znaczące straty w uzyskiwanym plonie nasion.

Papryka roczna dojrzewa w sierpniu. Na niektórych uprawach zaobserwowano występowanie szarej pleśni, spowodowanej przez grzyb Botrytis cinerea L. Patogen bardzo często poraża owoce. Porażone owoce papryki mają nieregularne kształty , szare plamy , na których pojawia się charakterystyczny wilgotny nalot.

Na plantacji wiesiołka dwuletniego (Oenothera biennis) zaobserwowano zmianę zabarwienia płatków kwiatowych. Naturalnie żółte płatki zaczęły przybierać barwę czerwoną. Takie objawy często świadczą o wystąpieniu porażenia septoriozą (spowodowaną przez grzyb Septoria sp.). Częściej objawy septoriozy występują w początkowym okresie rozwoju rozety liści wiesiołka (fot. 1). Zauważyć można wtedy czerwienienie brzegów liści. Barwa czerwona może nawet przyjmować odcień fioletowy. W późniejszym rozwoju rośliny porażonej przez septorię, barwę czerwoną obserwować można na kwiatach. Choroba może wpłynąć na obniżenie plonu nasion. Przy niewielkim nasileniu objawów, chore rośliny należy usunąć z pola. Choroba występuje ogniskowo.

Sierpień to miesiąc, kiedy trwa zbiór nasion kopru włoskiego, przeznaczonych do siewu. Bardzo ważne jest aby zebrać materiał, kiedy jest on już dojrzały. Baldachy kopru włoskiego w czasie występowania słonecznych dni z wysokimi temperaturami, często przyjmują ciemną barwę mimo, że nasiona nie osiągnęły jeszcze pełnej dojrzałości. 

Barszcz Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi Manden.) i barszcz Mantegazziego (Heracleum mantegazzianum) to rośliny inwazyjne z rodziny selerowatych (Apiaceae), należące do grupy blisko spokrewnionych gatunków pochodzących z rejonu Kaukazu. Należą one do jednych z największych roślin zielnych, nierzadko osiągając wysokość 5 metrów. Różnice w cechach morfologicznych obu gatunków są na tyle niewielkie, że uwzględniając zmienność populacyjną, praktycznie nie można ich odróżnić po cechach zewnętrznych. Gatunkiem niekiedy mylonym z barszczami jest, osiągający często również imponujące rozmiary (jednak zwykle znacznie mniejszy i wyraźnie inny), arcydzięgiel litwor (Angelica archangelica), różniący się m.in. kształtem baldachów, które są wyraźnie kuliste. Ze względu na ekspansywny charakter i stwarzane zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi, barszcze kaukaskie zostały umieszczone na liście inwazyjnych gatunków obcych (IGO) stwarzających zagrożenie dla Unii i rozprzestrzenionych na szeroką skalę (Dz.U. 2022 poz. 2649).

 Przędziorek chmielowiec (Tetranychus urticae) to znany szkodnik różnych roślin uprawnych, który podobnie jak mszyce czy wciornastki odżywia się sokami roślinnymi. Szkodliwe są zarówno postacie dorosłe jak i larwy. Jest spotykany w uprawach polowych, pod osłonami, ale także jest szkodnikiem roślin domowych. Pajęczak od wielu już lat jest notowany także w zasiewach kukurydzy (w tym cukrowej, popcorn, ozdobnej), jednak w ostatnich kilku sezonach wegetacyjnych jego pojawy są coraz częstsze i lokalnie już daje się obserwować poważniejsze uszkodzenia roślin. Sprzyjają mu lata upalne i dość suche. Obserwacje IOR-PIB wskazują, że najliczniejsze jego pojawy są w południowej i środkowej Polsce, ale pajęczak uszkadza także uprawy na północy kraju. Jest to gatunek zasiedlający cały kraj. Rok 2024 jest kolejnym sezonem, w którym w południowej i środkowej części Polski notuje się lokalną wysoką liczebność przędziorka chmielowca, któremu sprzyjają wysokie temperatury i małe opady deszczu.

Stan fitosanitarny rzepaku w Polsce od okresu wczesnowiosennego w sezonie 2023-2024 można ocenić jako dość dobry. Wiosenne podtopienia i lokalne plantacje z gnijącymi roślinami nie zwiastowały obfitego plonu. Bardzo niestabilne warunki meteorologiczne w marcu i kwietniu sprawiły, że rzepak szybko się rozwijał i fazy rozwojowe określane w skali BBCH następowały dość szybko po sobie. Przyczyniło się to ograniczenia występowania w pewnych fazach chorób grzybowych, których nasilenie w okresie wiosennym było bardzo niskie. Później rośliny odrobiły wczesnowiosenny słaby start i plony rzepaku przyjęły wartości optymalne, choć rośliny były dużo niższe i mniejsze w pokroju niż w latach poprzednich. Wczesnowiosenne opady atmosferyczne definiowały charakter nowego sezonu wegetacyjnego. Po tak obfitych opadach deszczu w lutym 2024, gleba osiągała na ogół swoją maksymalną pojemność wodną. Oznaczało to, że wszystkie przestwory glebowe wypełnione były wodą. Gdy gleba lekko przeschła w następstwie naturalnego odsączenia nadmiaru wody, osiągnęła ona tzw. pojemność polową. Istotne znaczenie dla tego procesu miała właściwa struktura gleby, a ściślej mówiąc jej porowaty charakter. Zdolność gleby do gromadzenia wody zależy od jej składu granulometrycznego. Istotne znaczenie ma tutaj zawartość materii organicznej, w związku z tym przez odpowiednie nawożenie i agrotechnikę, można wpłynąć na polepszenie zdolności gleby do gromadzenia wody.

W 2024 roku w rejonach, w których nastąpił wzrost szkodliwości omacnicy prosowianki i gdzie notowano uszkodzenia pogodowe kukurydzy tam obserwowano często większą liczebność urazka kukurydzianego (Glischrochilus quadrisignatus Say). Od kilku już lat na plantacjach kukurydzy w kraju notuje się rosnącą liczebność oraz lokalny wzrost szkodliwości tego owada. 

Stan fitosanitarny upraw zbóż ozimych w sezonie wegetacyjnym 2023/2024.

    W okresie jesiennym i lutym otrzymywaliśmy informacje o wzmożonej aktywności gryzoni na plantacjach roślin ozimych z terenu Dolnego Śląska i Wielkopolski. Wśród gryzoni spotykanych na plantacjach zbóż i rzepaku przede wszystkim należy wymienić myszowate (Muridae) oraz nornikowate (Microtidae). Spośród kilku gatunków wyrządzających szkody o znaczeniu gospodarczym, najczęściej spotykanymi są mysz polna, mysz zaroślowa, nornik zwyczajny oraz karczownik ziemnowodny. W zwalczaniu gryzoni w polu duże znaczenie mają takie zabiegi agrotechniczne jak wczesny zbiór oraz przestrzeganie wykonywania podorywki i głębokiej orki przedzimowej w tym: poprawna agrotechnika, płodozmian, podorywki, talerzowanie, bronowanie, spulchnianie gleby, zwalczanie chwastów, wykaszanie traw wokół plantacji, izolacja przestrzenna (od nieużytków, łąk, pastwisk, i roślin zbożowych), głęboka orka jesienna, wczesny siew i zwiększenie normy wysiewu. Poprawienie efektywności wyłapywania gryzoni przez ptaki drapieżne można osiągnąć przez ustawianie tyczek z poprzeczką (czatownie) na otwartych przestrzeniach. Warto pomyśleć o rozstawianiu tyczek już jesienią przy zakładaniu plantacji zbóż, gdzie ptaki drapieżne mają możliwość przyzwyczajenia się do stanowisk.

Alternarioza cebuli (Alternaria spp.)

W dniu 1.08.2024 na plantacjach cebuli uprawianej w województwie łódzkim w powiecie kutnowskim w miejscowościach Jackowice, Bedlno, Bąków stwierdzono pierwsze objawy alternariozy na szczypiorze cebuli. Kolejne objawy Alternaria spp. zaobserwowano na cebuli w dniu 6.08.2024 w powiecie skierniewickim (Skierniewice). 

W całej Polsce, a w szczególności w Wielkopolsce, obserwujemy trudności z terminem zbioru lnu oleistego. Intensywne opady deszczu spowodowały, że na roślinach, mimo, że były w fazie dojrzewania nasion, po otrzymaniu dużych dawek wody, pojawiły się zielone, zakwitające nowe pędy. Zaobserwowano zjawisko ponownego, drugiego tzw. wtórnego zakwitu. Podobne zjawisko miało miejsce w roku 2023.

Z prób pobranych z plantacji kolendry siewnej w woj. dolnośląskim wyizolowano bakterię Pseudomonas syringae. Jest to bakteria powodująca plamistość liści i pędów kolendry.

Na liściach zaobserwowano kanciaste, ograniczone żyłkami wyraźnie widoczne plamy z obu stron liścia. W miarę rozwoju i w zależności od warunków, pojedyncze zmiany mogą łączyć się w większe powierzchnie zasychania. Poszczególne plamy mogą być otoczone chlorozą (żółknięciem), a silnie porażone liście żółkną całe i przedwcześnie zamierają.

Zaobserwowano (woj. wielkopolskie i woj. lubelskie) występowanie mszycy na liściach melisy lekarskiej.

Mszyca jest jednym z głównych szkodników żerujących na liściach melisy Jej wystąpienie powoduje osłabienie wzrostu roślin i ich zniekształcenia.

Na plantacjach melisy lekarskiej w woj. wielkopolskim i dolnośląskim zaobserwowano występowanie mączniaka prawdziwego na liściach melisy lekarskiej. Zaobserwowano, występowanie gorących dni o wysokiej wilgotności, po których następują chłodne noce, sprzyja pojawieniu się mączniaka prawdziwego. Typowym objawem jest biały nalot pokrywający górne powierzchnie liści. 

Niektóre plantacje melisy lekarskiej zostały porażone przez Sepotori melisae, patogen grzybowy powodujący plamistość melisy.

W zaatakowanych miejscach pojawiają się żółto-brunatne plamy, które z upływem czasu zmieniają odcień na szary lub biały

Na plantacji konopi włóknistych w woj. podkarpackim stwierdzono występowanie szarej pleśni łodygi konopi.

Przędziorek chmielowiec należy do roztoczy o szerokim zakresie roślin żywicielskich. Ten niewielki pajęczak może wyrządzać duże szkody również na chmielu. Przędziorki osiągają wielkość około 0,5 mm, dlatego przy małej liczebności, ich obecność na roślinach często bywa niezauważona. W sprzyjających warunkach populacja tego szkodnika może bardzo szybko zwiększać się. Optymalne warunki rozwoju przędziorków występują, gdy temperatura powietrza przekracza 25oC, a wilgotność jest niska, w granicach 35-55%. Rozwojowi przędziorka sprzyjają więc lata ciepłe i suche. 

Wysokie temperatury powietrza oraz długotrwałe susze sprzyjają rozwojowi przędziorków na roślinach buraków. Systematycznie prowadzony monitoring plantacji buraka cukrowego w całym kraju a w szczególności w województwach wielkopolskim, kujawsko-pomorskim, lubelskim, podlaskim oraz w pomorskim pod kątem występowania roztoczy, przeprowadzony w dniach od 16 do 31 lipca 2024 r. wykazał masowe występowanie przędziorka chmielowca na roślinach na terenie następujących powiatów: tomaszowskim – woj. lubelskie (104 osobniki ruchome); białostockim – woj. podlaskie (lokalizacja Folwarki Wielkie – 67 osobników ruchomych i Dobrzyniówka – 66 osobników dorosłych); grodziskim, kościańskim i leszczyńskim – woj., wielkopolskie (odpowiednio: 24, 19 i 18 osobników ruchomych) oraz hrubieszowskim 12 osobników dorosłych. Średnio na jednym liściu obserwowano od 5 do 17 dorosłych osobników roztoczy. Obserwowano również zwiększoną liczebność składanych jaj (od 3 do 218 szt., średnio 37 jaj).

W sezonie 2024 dużym zagrożeniem dla upraw tytoniu w Polsce jest wirus Y ziemniaka (Potato virus Y, PVY). Jest to jeden z najbardziej groźnych wirusów, który powoduje brunatną nekrozę nerwów tytoniu.  Pierwszymi objawami infekcji są przejaśnienia nerwów (fot. 1), po czym następuje brunatnienie nerwów i ich zamieranie (fot. 2). Objawy PVY są również widoczne w postaci chlorotycznych plam lub pierścieni na liściach. Najbardziej groźny przejaw choroby powodowanej przez PVY to przedwczesne żółknięcie liści i ich obkurczanie się. Niekiedy przy silnej infekcji mogą powstawać nekrotyczne smugi na łodygach roślin. Ostatecznie PVY przyczynia się do zmniejszenia wysokości roślin, wielkości i masy liści oraz wielkości plonów.

Zespół Doradców Warmińsko-Mazurskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Lidzbarku Warmińskim pod kierownictwem Pani Kierownik Joanny Sułek w ramach współpracy z Terenową Stacją Doświadczalną IOR-PIB w Rzeszowie (Zadanie z Dotacji Celowej nr 1.15) w dniu 24 lipca 2024 roku w miejscowości Kraszewo koło Lidzbarka Warmińskiego po raz pierwszy w historii wykrył i potwierdził obecność stonki kukurydzianej w województwie Warmińsko-Mazurskim. 

Syndrom niskiej zawartości cukru – z angielskiego SBR (syndrome basses richesses) to choroba buraków znana od kilku lat, za której sprawcę uważa się bakterię ‘Candidatus Arsenophonus phytopathogenicus’. W tym przypadki określenie "SBR" jest bardzo adekwatne, ponieważ zawartość cukru jest znacznie zmniejszona (2-5% wartości bezwzględnej). Korzenie buraków pozostają jędrne. Na ich przekroju obserwuje się charakterystyczne, brązowe zabarwienie wiązek przewodzących, będące następstwem infekcji bakteryjnej (fot. 1). Liście żółkną, ale nie więdną znacząco (fot. 2). Młode liście mają lancetowaty kształt (fot. 3) i często są asymetryczne. Głównym widocznym uszkodzeniem jest wyraźne żółknięcie i chloroza starszych liści podczas gdy nerwy liści pozostają zielone (fot. 4). Syndrom SBR zaobserwowano po raz pierwszy we wschodniej Francji w 1991 roku. W kolejnych latach na Węgrzech, w Niemczech i Szwajcarii. Obecnie występuje w wielu krajach europejskich. W 2021 r. około połowa powierzchni upraw buraków cukrowych we Frankonii (Bawaria, Pd. Niemcy) została dotknięta SBR. Zawartość cukru w porażonych burakach spada tak gwałtownie że postawiła pod znakiem zapytania opłacalność produkcji.

Diaspidiotus perniciosus Comst.

Na podstawie prowadzonego monitoringu odłowu samców tarcznika niszczyciela w pułapki z feromonem zaleca się wykonać zabieg zwalczający kolejne pokolenie tarcznika niszczyciela w najbliższych dniach (licząc od 25. 07. 2024r.) jednym z zarejestrowanych zoocydów ( Exirel 100 SE, Fitter).

(Delia radicum L.)

Monitoring plantacji kapusty głowiastej białej prowadzony na polu doświadczalnym w Skierniewicach (woj. łódzkie) pod kątem występowania śmietki kapuścianej za pomocą pułapek zapachowych wabiących ciężarne samice wykazał 15 lipca 2024 r. obecność 3 samic, 22 lipca - 2 samic, natomiast 23 lipca odłowiła się 1 samica. Są to samice śmietki kapuścianej letniego pokolenia.

Plutella (Plutella) xylostella L.

Monitoring obecności i dynamiki lotu motyli tantnisia krzyżowiaczka jest prowadzony za pomocą pułapek z feromonem, odławiających samce tego motyla, które umieszczono na początku maja na poletkach doświadczalnych kapusty głowiastej w Skierniewicach. 

(Acrolepiopsis assectella Zell.)

W dniu 12 lipca 2024 w okolicach Skierniewic (woj. łódzkie) i 16 lipca w okolicach Sędziszowa (woj. świętokrzyskie) w nasadzeniach pora zaobserwowano pojedyncze rośliny uszkodzone przez gąsienice wgryzki szczypiorki. Znaleziono także w pełni wyrośnięte gąsienice oraz w trakcie tworzenia kokonów.

Monitoring plantacji buraka cukrowego w województwie wielkopolskim, kujawsko-pomorskim, łódzkim i dolnośląskim pod kątem występowania agrofagów, przeprowadzony w dniach od 4 do 15 lipca 2024 r. wykazał masowe występowanie przędziorka chmielowca na plantacjach na terenie następujących powiatów: krotoszyńskim, grodziskim, gnieźnieńskim, ostrowskim, pleszewskim oraz w kutnowskim i kolskim (województwo łódzkie), inowrocławskim (województwo kujawsko-pomorskie) oraz wołowskim, lubińskim, jaworskim (województwo dolnośląskie).

Laspeyresia pomonella L. / Cydia pomonella L. 

Monitoring obecności i dynamiki lotu motyli owocówki jabłkóweczki jest prowadzony za pomocą pułapek typu Delta z feromonem, które zawieszono w sadach 12 kwietnia. Monitoringiem objęto trzy sady zlokalizowane w województwie łódzkim, w miejscowościach: Skierniewice (gm. Skierniewice), Dąbrowice (gm. Skierniewice) i Celinów (gm. Sadkowice).

(Grapholita (Aspila) funebrana)

Monitoring obecności i dynamiki lotu motyli owocówki śliwkóweczki jest prowadzony za pomocą pułapek typu Delta z feromonem, które zawieszono w sadach 12 kwietnia. Monitoringiem objęto trzy sady zlokalizowane w województwie łódzkim, w miejscowościach: Skierniewice (gm. Skierniewice), Dąbrowice (gm. Skierniewice) i Celinów (gm. Sadkowice).

Intensywne rolnictwo, które pociąga za sobą konieczność częstego wykonywania zabiegów przy użyciu chemicznych środków ochrony roślin, zawsze było i nadal jest czynnikiem wielkiego ryzyka zatruć dla pszczół. Substancje czynne zawarte w tych środkach mogą mieć negatywny wpływ na rodziny pszczele, nawet jeśli przebywają one na powierzchniach, które nie są bezpośrednio poddawane zabiegom chemicznym, lecz znajdują się w pobliżu miejsca wykonywania zabiegu. Pomimo zmiany asortymentu insektycydów, fungicydów, herbicydów i innych środków ochrony roślin, w kierunku zmniejszania ryzyka dla różnorodności biologicznej, to rokrocznie, na skutek błędów podczas ich stosowania, ginie w Polsce wiele rodzin pszczelich. Największe ryzyko zatruć pszczół dotyczy insektycydów z grup chemicznych należących do neurotoksyn.

Mączniak rzekomy (Peronospora destructor)

W dniu 4.07.2024 na plantacji cebuli uprawianej w województwie kujawsko-pomorskim w miejscowości Bądkówek, gmina Bądkowo stwierdzono pierwsze objawy mączniaka rzekomego.

W sezonie 2024 w wielu regionach Polski (woj. lubelskie, woj. wielkopolskie, woj. świętokrzyskie), zaobserwowano opóźnione wschody czarnuszki siewnej (Nigella sativa L.) Opóźnienie spowodowane było przede wszystkim dużym zachwaszczeniem pól. Obfite opady na przełomie maja i czerwca spowodowały nasilenie zachwaszczenia.

W sezonie 2024 w   wielu regionach Polski (woj. lubelskie, woj. wielkopolskie, woj. mazowieckie), odnotowano występowanie dużego zachwaszczenia w uprawach ostropestu plamistego.

W województwie podkarpackim  zaobserwowano pojawienie się plamistości liści kolendry siewnej. Objawami są pojawiające się punktowe plamki (kropki)  głównie na blaszkach liściowych kolendry. Plamki te są ciemno-żółte i z czasem brązowieją.

Plutella xylostella

Monitoring obecności i dynamiki lotu tantnisia krzyżowiaczka jest prowadzony za pomocą pułapek z feromonem, które zawieszono 6.05.24 r. na polu doświadczalnym kapusty głowiastej w Skierniewicach, a 22.05.2024 r. na plantacji produkcyjnej w Chąśnie koło Łowicza. Pułapki są kontrolowane jeden raz w tygodniu. Pierwsze motyle tantnisia krzyżowiaczka stwierdzono w pułapkach na polu doświadczalnym w Skierniewicach 21.05.2024 r., natomiast w Chąśnie - 28.05.2024. Najliczniejsze odłowy odnotowano w Skierniewicach 17.06. 2024 roku, a w Chąśnie 12.06.2024 roku.

W sezonie 2024 w  regionach Polski, w których występowały duże liczby opadów w maju, zaobserwowano występowanie zgorzeli siewek konopi włóknistych. Siewki które wzeszły, zasychały, bądź placowo nie występowały żadne wschody.

W sezonie 2024, zaobserwowano rozpoczęcie kwitnienia nagietka lekarskiego już w połowie maja. Roślina rozwija kwiaty na rozgałęzieniach pierwszego rzędu. Należy pamiętać, aby zbiór kwiatów przeprowadzać cyklicznie , co 7- 10 dni. To pozwoli na większy zbiór surowca  (do 6 razy).

Na niektórych plantacjach chmielu w województwie lubelskim rośliny wykazują objawy liściozwoju. Choroba ta jest spowodowana niedoborem cynku. Cynk jest niezbędny do prawidłowego rozwoju roślin, bowiem jest składnikiem wielu kluczowych enzymów zaangażowanych w syntezę białek, fotosyntezę i metabolizm węglowodanów, bierze również udział w przemianach związków fosforowych oraz wpływa na przepuszczalność błon komórkowych. Cynk zwiększa efektywność pobierania i wykorzystania azotu, a także powoduje wzrost odporności roślin na czynniki biotyczne oraz wytrzymałości na niskie temperatury i niedobory wody.

W czerwcu plantatorzy tytoniu powinni zwrócić szczególną uwagę na pojawianie się wciornastka tytoniowca (Thrips tabaci). To niewielki owad osiągający wielkość od 1 do 1,3 mm długości (fot. 1). Szkodnik masowo rozwija się od połowy maja do końca czerwca. Na jego atak narażone są szczególnie plantacje tytoniu położone w pobliżu śródpolnych krzewów i zadrzewień.

W dniu 21 czerwca 2024 w okolicach Przeworska na Podkarpaciu na polu doświadczalnym IOR-PIB prowadzonym w monokulturze odnotowano pierwsze wyloty chrząszczy stonki kukurydzianej w tym roku. Na pułapkę feromonową odłowiono pierwsze 2 samce tego gatunku.

Rhizoctonia solani to powszechny grzyb glebowy, który potrafi zaatakować wiele gatunków roślin uprawnych, zarówno pod okrywami, jak i w polu. Od początku obecnego sezonu wegetacyjnego monitoruje się większe niż w poprzednich latach nasilenie objawów chorobowych związanych z występowaniem patogenu. Uszkadza on przede wszystkim podziemne części roślin (nasiona, kiełki, korzenie i bulwy), ale może porażać także części nadziemne (łodygi, liście, strąki i owoce).

Częste opady deszczu, poranne mgły i rosa sprzyjają rozwojowi grzyba Pseudoperonospora humuli, który powoduje mączniaka rzekomego chmielu. Z uwagi na to, że czynnikiem infekcyjnym grzyba są zarodniki pływkowe, które poruszają się w środowisku wodnym za pomocą wici, do infekcji dochodzi wówczas, gdy powierzchnia rośliny jest stale zwilżona przynajmniej przez 1,5 – 2 godziny. Zarodniki pływkowe mogą wnikać do rośliny przez otwarte aparaty szparkowe lub drobne zranienia.

 W ostatnim czasie, w województwach: zachodnio-pomorskim, wielkopolskim, dolnośląskim oraz warmińsko-mazurskim i mazowieckim, odnotowano wystąpienie licznych populacji ślimaków nagich. Ślinik pospolity (Arion vulgaris), ślinik wielki (Arion rufus) i pomrowik plamisty (Deroceras reticulatum) są agrofagami i wyrządzają poważne szkody w uprawach roślin rolniczych, sadowniczych i ogrodniczych. Aktywność rozpoczynają po zmierzchu i żerują głównie w nocy. Mogą być okresowo aktywne w ciągu dnia, w temperaturze od 6°C do 20°C, przy wysokiej wilgotności powietrza i po opadach deszczu.

Chwościk buraka (Cercospora beticola)

Na terenie powiatu kutnowskiego (Bedlno, Zduny, Bąków) na lustrowanych plantacjach buraka ćwikłowego stwierdzono pierwsze objawy chwościka buraka. 

Mączniak rzekomy (Pseudoperonospora cubensis)

Na terenie Skierniewic (centralna Polska) w uprawie polowej ogórka stwierdzono pierwsze objawy mączniaka rzekomego dyniowatych.

Dojrzewające łuszczyny mogą być między innymi źródłem pożywienia drobnych ptaków, jak np. wróbli domowych i mazurków. Z jednej strony powodem atakowania łuszczyn może być obecność larw chowacza podobnika i pryszczarka kapustnika wewnątrz łuszczyn.

Mączniak prawdziwy dyniowatych (Erysiphe polygoni)

Na plantacji cukinii uprawianej pod osłonami na terenie Skierniewic stwierdzono pierwsze objawy mączniaka prawdziwego. 

Na Podkarpaciu na plantacjach prowadzonych w monokulturze obserwuje się intensywne żerowanie larw stonki kukurydzianej na młodych roślinach kukurydzy. Analiza roślin wykonana 10 czerwca wykazała początek wylegania młodych roślin na skutek żerowania larw na ich korzeniach, które niekiedy bardzo silnie ograniczały.

Do samołówki świetlnej na terenie IOR-PIB w Poznaniu odłowiono pierwsze osobniki cydalimy („ćmy”) bukszpanowej (Cydalima perspectalis).

W uprawach ziemniaka w Winnej Górze stwierdzono pierwsze objawy zarazy ziemniaka (Phytophthora infestans). Jest to bardzo wczesne stwierdzenie, gdyż zwykle pierwsze zmiany chorobowe widoczne są w drugiej połowie czerwca. 

Zmieniające się warunki uprawy oraz ograniczenia związane ze stosowaniem środków ochrony roślin powodują, że lokalnie zaczynają się problemy ze zwójkami, zwłaszcza w uprawach zbóż jarych. W warunkach Polski najczęściej obserwuje się zwójkę kłosóweczkę (Cnephasia longana) oraz zwójkę zbożóweczkę (Cnephasia pumicana).

W uprawach  grochu odnotowano liczne występowanie strąkowca grochowego (Bruchus pisorum), a na zawiązanych strąkach stwierdzono liczne jaja tego gatunku. Jest to najwyższa pora na wykonanie zabiegu ochronnego, zanim larwy wgryzą się do wnętrza strąków.

Przymrozki, które wystąpiły już dawno po ruszeniu wegetacji, mogły zaszkodzić niektórym odmianom maliny, zarówno letnim jak i powtarzającym owocowanie, poprzez uszkodzenia pąków i/lub niezdrewniałych pędów. 

Venturia inaequalis

Z badań prowadzonych w Instytucie Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach wynika, że opady deszczu (łącznie 43,2 mm), które wystąpiły po 19 maja w Sadzie Doświadczalnym w Dąbrowicach, nie wznowiły procesu wysiewów askospor grzyba Venturia inaequalis. Tym samym, w bieżącym sezonie, ostatni wysiew tych zarodników miał miejsce w dniu 19 maja.

Chwościk buraka (Cercospora beticola)

Na lustrowanej plantacji buraka ćwikłowego w Jastkowie w okolicach Lublina stwierdzono pierwsze objawy chwościka buraka.

 Omacnica prosowianka (Ostrinia nubilalis Hbn.) to najgroźniejszy szkodnik kukurydzy w Polsce. Uszkadza wszystkie podgatunki tej rośliny, a w szczególności kukurydzę słodką (cukrową), koński ząb i szklistą. Jest to jedyny szkodnik tej rośliny, który uszkadza niemal wszystkie nadziemne części roślin. Najgroźniejsze jest bezpośrednie wyjadanie ziarna z kolb, podgryzanie kolb u nasady, a także żerowanie w łodygach prowadzące do złomów łodyg powyżej i poniżej kolby. Żerowanie gąsienic jest ważnym czynnikiem sprzyjającym porażaniu roślin przez grzyby rodzaju Fusarium wywołujące fuzariozę kolb oraz zgniliznę korzeni i zgorzel podstawy łodygi.

Venturia inaequalis

Z obserwacji mikroskopowych pseudotecjów grzyba Venturia inaequalis, izolowanych z liści jabłoni, pobranych z Sadu Doświadczalnego Instytutu Ogrodnictwa – PIB w Dąbrowicach, z kwatery niechronionej przed parchem jabłoni, wynika że, pozostało do wysiewu mniej niż 5% askospor. 

Agrotis segetum (Denis & Schiffermüller)

Od początku maja 2024 roku na polu doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa-PIB w Skierniewicach. prowadzony jest monitoring obecności i dynamiki lotu motyli rolnicy zbożówki za pomocą pułapek feromonowych. Monitoringiem objęte są dwie uprawy pora i cebuli.

W dniu 22.05.2024 do pułapki świetlnej umieszczonej w Skrzelewie (woj. Mazowieckie) odłowiono pierwszego w 2024 roku motyla omacnicy prosowianki. To pierwszy przypadek udokumentowania tak wczesnego wylotu imago z resztek pożniwnych. Kukurydza ma dopiero 4-6 liści. Obserwacji dokonał Pan Tadeusz Szymańczak

Sprawcą czarnej zgnilizny korzeni jest grzyb Thielaviopsis basicola (synonim Chalara elegans). Podobnie jak w zeszłym roku, obserwuje się obecnie nasilone objawy chorobowe na plantacjach łubinu w całej Polsce. Najsilniej porażone rośliny posiadają całkowicie sczerniały system korzeniowy, a łodyga nad korzeniem przybiera ciemniejszą barwę (Fot. 1). Rośliny więdną i zamierają placowo w całych rzędach. Objawy można pomylić ze zgnilizną korzeni powodowaną przez Rhizoctonia solani. Czasem oba patogeny występują łącznie, a dodatkowo na roślinach identyfikuje się jeszcze grzyby rodzaju Fusarium, sprawców zgorzeli łubinu. Występowanie kilku sprawców chorób jednocześnie utrudnia właściwą identyfikację.

Laspeyresia pomonella L. / Cydia pomonella L

Monitoring obecności i dynamiki lotu motyli owocówki jabłkóweczki jest prowadzony za pomocą pułapek typu Delta z feromonem, które zawieszono w sadach 12 kwietnia. Monitoringiem objęto trzy sady zlokalizowane w województwie łódzkim, w miejscowościach: Skierniewice (gm. Skierniewice), Dąbrowice (gm. Skierniewice) i Celinów (gm. Sadkowice). 

Venturia inaequalis

Na podstawie obserwacji prowadzonych w Instytucie Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach, w powietrzu kwatery jabłoni niechronionych przed parchem jabłoni, 19.05.2024 stwierdzono niską koncentrację askospor Venturia inaequalis (poniżej 2 zarodników w m3 powietrza). 

(Grapholita (Aspila) funebrana)

Monitoring obecności i dynamiki lotu motyli owocówki śliwkóweczki jest prowadzony za pomocą pułapek typu Delta z feromonem, które zawieszono w sadach 12 kwietnia. Monitoringiem objęto trzy sady zlokalizowane w województwie łódzkim, w miejscowościach: Skierniewice (gm. Skierniewice), Dąbrowice (gm. Skierniewice) i Celinów (gm. Sadkowice).

(Diaspidiotus perniciosus Comst.)

Od końca kwietnia prowadzony jest monitoring obecności i dynamiki lotu samców tarcznika niszczyciela za pomocą pułapek z feromonem, wywieszonych w sadzie jabłoniowym i czereśniowym, zlokalizowanych w rejonie Sandomierza. Na podstawie przeprowadzonych obserwacji odłowów samców w pułapki stwierdza się, że zabieg zwalczający tarcznika niszczyciela należy wykonać w okresie od 20 do 25 maja 2024 r., jednym z zarejestrowanych zoocydów (Movento 100 SC, Exirel 100 SE).

Szarek komośnik wystąpił wiosną 2024 r. w większym nasileniu niż miało to miejsce w roku ubiegłym. Pojaw tego szkodnika nie ograniczał się już tylko do regionów, skąd znany jest od prawie dekady (np. Zamojszczyzna), ale został odnaleziony już w innych regionach kraju: Wielkopolska i Kujawy. Nie wszędzie wyrządził jeszcze znaczne szkody, ale nawet na nowo zasiedlanych terenach były miejsca, gdzie burak cukrowy wymagał ponownych siewów.

Na żółte tablice lepowe powieszone na drzewie czereśni na terenie IOR-PIB w Poznaniu odłowiono pierwsze osobniki nasionnicy trześniówki - Rhagoletis cerasi (13.05 – 1 osobnik, 14.05 – 2, 15.05. – 7)

Venturia inaequalis

W wyniku analizy danych meteorologicznych rejestrowanych w Sadzie Doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa – PIB w Dąbrowicach stwierdzono silne ryzyko infekcji jabłoni w dniu 6 maja o godzinie 7. 

 Obecny sezon wegetacyjny, ze względu na wystąpienie dużych przesunięć w fenologii rzepaku ozimego i innych roślin, będzie wymagał właściwego podejścia do chemicznej ochrony roślin, zwłaszcza ochrony insektycydowej. Początek wiosny w 2024 roku nastąpił pod koniec lutego, a wczesna wiosna, w której w wielu rejonach kraju występowały dni z temperaturą powyżej 12 czy 14 stopni, trwała przez cały marzec.

Wczesna wiosna i przyspieszona wegetacja spowodowały gwałtowny rozwój chorób kory i drewna. Na dzień dzisiejszy, tj. 24.04.2024 w Centralnej Polsce w koronach drzew obserwuje się rozwój licznych nekroz powodowanych przez raka drzew owocowych (Neonectria ditissima).

Venturia inaequalis

W wyniku analizy danych meteorologicznych rejestrowanych w Sadzie Doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa –PIB w Dąbrowicach stwierdzono ryzyko infekcji jabłoni w dniu 20 kwietnia o godzinie 12. 

Przeprowadzony wiosną monitoring upraw rzepaku ozimego pod kątem występowania wirusów pokazał, że pozostają one ciągle ogromnym zagrożeniem. Dzięki współpracy z firmą Limagrain Polska sp. z o. o. próbki rzepaku pobrano ze wszystkich województw w Polsce. Na plantacjach obserwowano słabe nasilenie i objawy wiroz. Charakterystyczne, fioletowo-czerwonawe przebarwienia stwierdzano jedynie w najstarszych, dolnych liściach roślin (Fot. 1.). Pomimo tego, wyniki laboratoryjnych analiz wykazały silną presję wirozy w całym kraju. Obecność wirusa żółtaczki rzepy (turnip yellows virus, TuYV) potwierdzono w próbach roślin w każdym województwie w Polsce!

W uprawach rzepaku ozimego odnotowano bardzo liczne występowanie chrząszczy chowacza podobnika (C. obstrictus), znacznie przekraczające próg ekonomicznej szkodliwości (podczas kwitnienia (od BBCH 60) w rejonie słabego występowania pryszczarka kapustnika: 1 chrząszcz na 1 roślinie, a w rejonie licznego występowania pryszczarka kapustnika: 1 chrząszcz na 2 rośliny). Chemiczne zwalczanie chowacza podobnika należy wykonać po wykształceniu się pierwszych łuszczyn, zwracając szczególną uwagę na ochronę zapylaczy. Zabieg należy wykonać po zakończeniu lotu pszczół, przestrzegając prewencji.

Na liściach roślin grochu zaobserwowany charakterystyczny dla oprzędzików żer zatokowy.

Venturia inaequalis

Na podstawie obserwacji prowadzonych w Sadzie Doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa – PIB w Dąbrowicach, stwierdzono, że w około 70% pseudotecjów Venturia inaequalis znajdują się dojrzałe askospory, potencjalnie gotowe do wysiewu w powietrze sadu. W wyniku analizy danych meteorologicznych rejestrowanych w tym samym sadzie stwierdzono ryzyko infekcji jabłoni w dniach 2 i 3 kwietnia, odpowiednio na poziomie niskim (godz. 17) i średnim (godz. 15). 

W uprawach rzepaku ozimego odnotowano bardzo liczne występowanie słodyszka rzepakowego (Meligethes aeneus), znacznie przekraczające próg ekonomicznej szkodliwości (3-5 chrząszczy na roślinie w fazie luźnego kwiatostanu). Widoczne są również pierwsze uszkodzenia pąków kwiatowych. 

Wysoka temperatura na przełomie marca i kwietnia spowodowała, że po zimowaniu uaktywniły się i rozpoczęły żerowanie gąsienice cydalimy („ćmy”) bukszpanowej (Cydalima perspectalis). Przy sprzyjającej pogodzie koniczne jest wykonanie zabiegów opryskiwanie zarejestrowanymi środkami chemicznymi lub preparatami biologicznymi.

Venturia inaequalis

Na podstawie obserwacji prowadzonych w Sadzie Doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa –PIB w Dąbrowicach, stwierdzono, że w około 1/3 pseudotecjów Venturia inaequalis znajdują się dojrzałe askospory, potencjalnie gotowe do wysiewu w powietrze sadu.

Venturia inaequalis

W wyniku analizy danych meteorologicznych rejestrowanych w Sadzie Doświadczalnym w Dąbrowicach, należącym do Instytutu Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach, w dniach 12 marca (godz. 13) i 17 marca (godz. 04) stwierdzono wystąpienie warunków ryzyka infekcji jabłoni na poziomie niskim.

Początek wiosennej wegetacji to idealny termin na wykonanie obserwacji polowych zbóż ozimych, gdyż już teraz mogą ujawniać się objawy porażeń wirusowych tych roślin.

W naczyniach żółtych rozstawionych na plantacji rzepaku ozimego, w ciągu ostatnich sześciu dni, odnotowano obecność takich szkodników jak: chowacz czterozębny (50 sztuk), słodyszek rzepakowy (45 sztuk), zmieniki (18 sztuk), chowacz brukwiaczek (11 sztuk), pchełka rzepakowa (7 sztuk), śmietka kapuściana (3 sztuki). Śmietka kapuściana wystąpiła po raz pierwszy w naczyniach żółtych w tym sezonie.

Venturia inaequalis

Na podstawie obserwacji prowadzonych w Instytucie Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach, w dniach 5 i 11 marca 2024 r., w powietrzu kwatery jabłoni niechronionych przed parchem jabłoni, w Sadzie Doświadczalnym w Dąbrowicach, stwierdzono pierwsze w tym roku wysiewy askospor Venturia inaequalis.

Venturia inaequalis

Na podstawie obserwacji prowadzonych w Sadzie Doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa –PIB w Dąbrowicach, stwierdzono, że w około 5% pseudotecjów Venturia inaequalis pojawiły się dojrzałe askospory, potencjalnie gotowe do wysiewu w powietrze sadu.

W naczyniach żółtych wystawionych na plantacji rzepaku ozimego odłowiły się szkodniki: 5 sztuk chowacza czterozębnego, 2 osobniki chowacza brukwiaczka oraz jeden słodyszek rzepakowy.

Ciepły koniec lutego był powodem, że z jaj zimujących zaczynają lęgnąć się mszyce – Winna Góra (woj. wielkopolskie). Mszyca burakowa (Aphis fabae) na trzmielinie, mszyca czeremchowo-zbożowa (Rhopalosiphum padi) na czeremsze oraz prawdopodobnie mszyca porzeczkowa (Aphis schneideri) lub mszyca porzeczkowo - czyściecowa (Cryptomyzus ribis) na porzeczce czarnej.

Mokry luty spowodował, że w wielu miejscach gleba jest mocno rozmiękczona, co utrudnia wjazd na pola. Lokalnie, zwłaszcza w obniżeniach ternu, występują podtopienia i zastoiska wody prowadzące do zagniwania roślin.

Zgryzanie rzepaków i zbóż ozimych, to coroczne szkody powodowane przez zwierzęta, które w poszukiwaniu atrakcyjnego źródła pokarmu odwiedzają nasze pola. Preferencje środowiskowe poszczególnych zwierząt różnią się. Istnieją już populacje niektórych gatunków (np. sarny), które preferują pola uprawne jako miejsce swojego stałego bytowania.

Z uwagi na zbliżające się dni z prognozowanymi, stosunkowo wysokimi temperaturami powierza, zalecamy wystawienie żółtych naczyń na plantacjach ozimin – rzepaków i pszenic.

Szkody powodowane przez zwierzęta dotyczą zarówno lasów jak i upraw rolnych, użytków zielonych, sadów, maliniaków, plantacji roślin energetycznych itp. Wynikają one ze współistnienia ze sobą interesów właścicieli gruntów, rolników, plantatorów i zwierząt, które swoim trybem życia przyczyniają się do interakcji środowiskowych. Najbardziej odczuwalne w uprawach roślin rolniczych są szkody polegające na zgryzaniu, zjadaniu i uszkadzaniu roślin, które zdecydowanie pogarszają kondycję roślin uprawnych, zredukowana jest ich ogólna masa zielona. Mogą być także podatne na wtórne uszkodzenia powodowane przez choroby czy inne szkodniki owadzie.

Temperatura powyżej 10^oC i słoneczna pogoda w okolicach Kórnika (wielkopolskie) były przyczyną uaktywniania się niektórych, zimujących owadów.